Przejdź do treści

Odczyty, przekłady i opracowania na tej stronie przygotowała sztuczna inteligencja pod nadzorem ludzi — mogą zawierać błędy. Jak pracowaliśmy z AI →

Sopot · dawniej Schulstraße 44 · zbudowana 1909–1910

Skąd się wzięła ta strona

O projekcie

Mieszkańcy pewnej sopockiej kamienicy postanowili dowiedzieć się, kto ją zbudował, kto w niej mieszkał i co się stało z windą. Wyszło z tego kilka tysięcy skanów i tysiąc przeczytanych dokumentów.

Kto za tym stoi

Za projekt odpowiadają Aneta Szuniewicz i Leszek Para, mieszkańcy kamienicy.

Chcieliśmy użyć sztucznej inteligencji w dobry sposób: do przybliżenia ludziom akt pisanych kurrentą, po niemiecku, leżących w archiwum, które bez pomocy przeczytałoby niewielu. Nie chodziło nam o zastępowanie ludzi ani o produkowanie tekstów bez pokrycia. Odczyty, przekłady i opracowania przygotowała sztuczna inteligencja; my wyznaczaliśmy kierunek, zasady i sprawdzaliśmy wyniki. Jako osoby prywatne nie musielibyśmy tego tak wyraźnie zaznaczać; robimy to, bo chcemy dać dobry przykład. Jak dokładnie pracowaliśmy, ile to kosztowało i czego się nauczyliśmy, opisujemy w Metodzie.

Kontakt

Piszcie do nas, jeśli macie zdjęcia kamienicy, dokumenty, wspomnienia albo znaleźliście błąd w odczycie:

Co badamy

Kamienica przy ul. Kościuszki 44 w Sopocie stoi przy torach, niedaleko dworca. Do 1945 r. adres brzmiał Schulstraße 44 (numer od przełomu 1903/04), a od połowy lat 30. Mackensenallee 44. Ta sama działka (księga wieczysta Blatt 295) nosiła wcześniej numery 13 i 19. Dom zbudowano w latach 1909–1910 (stan surowy w trzy i pół miesiąca, w środku zimy), z windą osobową odebraną w maju 1911 r.

Cele, które postawili sobie mieszkańcy:

  1. Przetłumaczyć i zinterpretować dokumenty — akta budowlane, plany, akta gruntowe — i udostępnić je tak, by oryginał i przekład dało się czytać obok siebie (zob. Archiwum i Czytelnia).
  2. Odczytać nazwiska i rysunki: odróżnić projekt pierwotny, kolejne wersje i to, co naprawdę zbudowano (zob. Budynek).
  3. Ustalić, kto był kim — właściciele, inwestorzy, architekci, rzemieślnicy, lokatorzy — i w jakich latach (zob. Osoby).
  4. Szukać dalej w archiwach niemieckich i polskich — zwłaszcza starych zdjęć domu, także wnętrz.
  5. Wątek windy: podobno w latach 60. zabrano ją do renowacji i nie wróciła. Chcemy ustalić, co się z nią stało (zob. Winda).

Co jest na tej stronie

  • Historia — opowieść „Dom przy torach”, 1905–1945.
  • Archiwum — przeczytane dokumenty sprzed 1945 r.: skan z lupą, odczyt, przekład, komentarz.
  • Ciekawostki — blisko dwieście drobiazgów z akt, każdy z cytatem i linkiem do skanu.
  • Kalendarium — najważniejsze daty, właściciele i adresy.
  • Opracowania — chronologia, budynek, osoby, mieszkańcy i winda, z przypisami.
  • Czytelnia — czternaście dokumentów w wydaniu dwujęzycznym.
  • Galeria — fotografie i rysunki.
  • Metoda i AI — jak czytaliśmy z pomocą sztucznej inteligencji i jak oznaczamy pewność.

Czego tu nie ma — celowo

  • Zdjęć współczesnych (po 2000 r.) — to strona o historii domu. Wyjątkiem jest kilka zdjęć detali z 2026 r.: tabliczki, kraty szybu windy i piecyk kąpielowy, które przetrwały od czasów budowy.
  • Danych prywatnych osób po 1945 r. — lokatorów powojennych, autorów wspomnień, powojennych losów rodzin dawnych właścicieli.
  • Dokumentów powojennych w całości — inwentaryzacje i pisma PKP opisujemy krótko i wykorzystujemy w opracowaniach, ale ich skanów nie publikujemy.

Prawa i wykorzystanie

Odczyty, przekłady i opracowania można cytować z podaniem źródła (adres tej strony). Skany pochodzą z zasobu Archiwum Państwowego w Gdańsku (Oddział w Gdyni) i publikujemy je do celów badawczych i edukacyjnych; przy dalszym wykorzystaniu skanów prosimy o kontakt z archiwum. Szczegóły — Źródła i prawa.