Przejdź do treści

Odczyty, przekłady i opracowania na tej stronie przygotowała sztuczna inteligencja pod nadzorem ludzi — mogą zawierać błędy. Jak pracowaliśmy z AI →

Sopot · dawniej Schulstraße 44 · zbudowana 1909–1910

Katalog · 175 wpisów

Ciekawostki z akt

Drobiazgi wyłowione z akt: zdania, które urzędnicy, właściciele i lokatorzy pisali bez myśli o potomnych. Każdy wpis ma dosłowny cytat (oryginał i przekład) i prowadzi do konkretnych kart w archiwum.

Na początek — trzydzieści najlepszych

  1. 1Burmistrz obiecał „na własne ryzyko”, umarł — a magistrat w 1915 r. przyznał na piśmie, że poddasze było nielegalne C-024, C-025 · 1908–1915
  2. 2„Pięć ordynacji budowlanych w dwa lata” i stajnia na najwytworniejszej ulicy — Schmidtke o sopockim chaosie C-012 · 1906
  3. 3Orzeczenie z 25 IV 1964: producent windy Burckhardt & Ziesler, Chemnitz, 300 kg / 4 osoby, elektryczna bębnowa, maszynownia obok podszybia; „składowisko rupieci” w kabinie zamkniętej na kłódkę C-219, C-195 · 1910–1964
  4. 4Ojciec kupuje dom na córkę: pełnomocnictwo „z samym sobą”, pierwokup za 190 000 M, a sąd odrzuca zakaz obciążania (§ 137 BGB) C-064, C-067 · 1919–1921
  5. 5Wielkie wykreślenie marek: w jednym tygodniu 1924 r. znikają wszystkie hipoteki, 34 000 000 M = 200 guldenów C-071, C-072 · 1923–1924
  6. 6Ta sama opłata za pozwolenie: 5 M (1919) → 10 → 300 → 30 000 M (1923) C-070 · 1919–1923
  7. 7Dlaczego przed domem jest trawnik: nowa linia zabudowy przekreśliła projekt z piekarnią i sklepem kolonialnym; trzej sąsiedzi z Charlottenstraße C-018, C-015 · 1906–1910
  8. 8Winda wchodzi do akt „przy okazji” lepszej elewacji — „o ile w ogóle wymagane”; jeździć nią wolno tylko z egzaminowanym windziarzem (§ 32) C-032, C-160, C-161 · 1909–1912
  9. 9Portier-windziarz Franz Rutkowski: jedyny z trojga lokatorów piwnicy, którego eksmitowano C-040 · 1912
  10. 10„Niech się Pan sam przekona”: za słabą wodę winne Kurhaus i fontanna — a rura 20 mm ze starego domu C-037, C-038 · 1910–1911
  11. 11„Tu ma się pielęgnować niemieckość”: Schmidtke o rozebranej piwnicy, „zawistnych” i sprzedaży „w inne ręce” C-043 · 1911
  12. 12Herrmann planuje własny dom: kredyt 60 000 M „zum Bau eines Wohnhauses” (1905), budowy nie było C-008 · 1905–1906
  13. 13Ławki ogrodowe wyłączone ze sprzedaży, skrzynia na śmieci — w cenie; lokatorom wypowiedzieć na 1 X 1906 C-009, C-010 · 1906
  14. 14Kurnik i płot w pozwoleniu na kamienicę; deszczówka z atrium do przedogródka, bo do kanalizacji „pod żadnym pozorem” C-020, C-021 · 1908
  15. 15Poddasze: czerwone „Boden” na planie 1908, a właściciel tynkuje i kładzie prąd „na zapas” C-022, C-026 · 1908–1910
  16. 16Dach za stromy (§ 24 d: max 60°), „przerobiony” w tydzień — a dziś ma 78°; nakazy doręczane w Wigilię C-028, C-151, C-029 · XII 1909 / 2020
  17. 17Stan surowy w 3,5 miesiąca — w jedną z najcieplejszych zim półwiecza (po śnieżnym listopadzie); ustęp „system beczkowy” C-030, C-150, C-031 · 1909–1910
  18. 18„Skąd ma się wziąć radość z posiadania domu?” — 4½ % z kamienicy z windą i odkurzaczem C-034 · 1910
  19. 19Intercyza 1922: czynsze z kamienicy zostają żony, mąż bez praw do domu — i bankrutuje dwa miesiące po rozwodzie C-073, C-178, C-068 · 1921–1926
  20. 20Kredyt na 24 % rocznie z miejskiej kasy, klauzula funta 6 lat przed dewaluacją, odsetki 9 → 4 → 5 % C-075, C-079, C-080 · 1925–1941
  21. 21„Heil Hitler!” zamiast „Hochachtungsvoll” — Kasa Oszczędności do sądu, 1941 C-083 · 1941
  22. 22Telefon w domu już w 1912 (☎ 192), dwa numery w 1915; hodowca lisów srebrnych z biurem w mieszkaniu C-180, C-098 · 1912–1931
  23. 23Polski Sopot pod nr 44: konsul-dyrygent, pianistka na parterze, ogłoszenie z „opalanym ogrodem zimowym” C-095, C-097 · 1925–1938
  24. 24Wojna w księdze adresowej: 6 → 26 lokatorów, dom wdów; emigracja rosyjska 1929 C-091, C-093 · 1909–1931
  25. 25Wolschon: 90 budowli, 63 domki dla weteranów przy Heimstraße, 18 lat na czele rady miejskiej C-101 · 1902–1927
  26. 26Polski starosta pod nr 44: dyrygent chóru „Lutnia”, zginął w Stutthofie; syn poległ pod Babimi Dołami C-095 · 1926–1945
  27. 27Winda po wojnie: kabina stała na parterze jeszcze w IV 1964, PKP planowało remont za 20 000 zł (1962), rzeczoznawca: „taniej kupić nową” — nigdy nie kupiono; ozdobne drzwi bez kabiny (1988), szyb w metrach korytarza (2000), tabliczka Karstädta (2026) C-220, C-116, C-117, C-124, C-132 · 1962–2026
  28. 28Sutereny: „prawie ciemna kuchnia” zalegalizowana (1919), 13 lat „wznowić za rok”, cztery rodziny bez statusu mieszkania (2000) C-051, C-052 · 1919–2000
  29. 29Dom kolejarzy: DOKP w prawie każdym lokalu, teczka „Kościuszki 44” z oficyną, „widok od str. torów” C-112, C-121 · 1950–1989
  30. 30Wejście frontowe, którego nigdy nie przebito; łaty z kalki na elewacji; tabliczka ubezpieczyciela z polisy 1910 C-046, C-045, C-164 · 1908–2026

Cały katalog

A Przedpole: działka przed kamienicą (1875–1906) ↑ spis treści

C-001 · 1875

Rola kupiona prawie bez gotówki: pierwszy właściciel działki

Historia parceli, na której stoi kamienica, zaczyna się 21 października 1875 r., gdy sopocki mistrz ciesielski (Zimmermeister) Friedrich Grzenkowski wraz z żoną Josephine z domu Engler kupili od Ferdinanda Kramma (Krumm? — odczyt…

pieniądzeludzie

C-002 · 1893

Zboże i drzewa owocowe na przyszłej ulicy kamienic

Zanim powstała kamienica, posesja była gospodarstwem: rozciągała się „od Schulstraße w głąb aż do nasypu kolejowego (Eisenbahndamm)" (od dzisiejszej ul. Kościuszki do torów linii Gdańsk–Wejherowo), a rosło na niej zboże, drzewa…

wielka historia w małych zapisach

C-003 · 1887

Trzech bankrutów w jeden rok i licytacja o 127,50 marki

W 1887 r. działka trzy razy zmieniła właściciela i trafiła na licytację. 26 stycznia małżonkowie Wilhelm Trieder (mistrz ciesielski) i Barbara z domu Grzenkowitz przewłaszczyli Blatt 295 na Eugena Rudolpha Beckauera z Nowego…

spory, kary, aresztypieniądzeabsurdy urzędnicze

C-004 · 1887

Wdowa zapewnia pod przysięgą, że dzieci już nie będzie

Alexander Daniel Wilhelm Aspolm, gdański mistrz malarski, potem rentier, wylicytował działkę 24 IX 1887 r. i zmarł 16 X 1887 r. Jego wdowa Friederike Julianne Aspolm z domu Apreck (odczyt „Apreck" sprawdzony na skanie; w części…

cytaty i narzekanialudzie

C-005 · 1887

Trzy krzyżyki współwłaścicielki

W protokole przewłaszczenia z 26 stycznia 1887 r., którym działka Blatt 295 przeszła na Eugena Rudolpha Beckauera, sprzedający podpisali się nierówno: mąż własnoręcznie, żona znakiem. Zapis brzmi: „Handzeichen der + + + Barbara…

ludzie

C-007 · 1902–1904

Siostry von Swieykowski: pełnomocnictwo dla Wandy i hipoteka 5500 marek

Najstarszy imienny ślad mieszkańca posesji to panna Wanda von Swieykowski, która w 1902 r. mieszkała pod adresem Schulstraße 19, ówczesnym numerem naszej działki (na 44 zmieniono go między czerwcem 1903 a marcem 1904). 4 i 10…

ludziewielka historia w małych zapisach

C-008 · 1905–1906

Niezrealizowany plan budowy: kredyt 60 000 marek Maxa Herrmanna

Budowę kamienicy na tej działce pierwszy zaplanował poprzednik Augusta Schmidtkego, Max Herrmann, sopocki kupiec (sklep z artykułami kąpielowymi i konfekcją przy Seestraße), właściciel Blatt 295 od czerwca 1903 r. 29 września…

pieniądzewielka historia w małych zapisach

C-010

Lokatorom starego domu wypowiedzieć na 1 X 1906

Ta sama umowa Herrmann → Schmidtke z 27 kwietnia 1906 r. nakazuje w § 4 opróżnić stary dom: „Das verkaufte Grundstück ist zur Zeit vermietet. Verkäufer haben sofort sämmtlichen Miethern so zu kündigen, daß das verkaufte…

wielka historia w małych zapisachtropy w budynku

C-011 · 1892–1906

Notariusz działki przez czternaście lat: Otto Nawrocki

W latach 1892–1906 każdą ważniejszą czynność dotyczącą Blatt 295 obsługiwał ten sam notariusz: Otto Nawrocki, adwokat i notariusz w Sopocie, urzędujący w okręgu Królewskiego Wyższego Sądu Krajowego (Oberlandesgericht) w Kwidzynie…

ludzieabsurdy urzędnicze

C-139 · 1886–1895

Stary dom w liczbach: 270 → 750 → 980 marek

O budynku, który stał na działce przed kamienicą, najwięcej mówi rejestr podatkowy. Wyciąg katastralny spisany jesienią 1893 r. pokazuje, że parcela składała się wtedy jeszcze z dwóch numerów: 962/237 (Hofraum, podwórze, 13,51 a)…

tropy w budynkuwielka historia w małych zapisach

C-140

Zmienne zawody i pisownia nazwisk w aktach XIX-wiecznych

W tomie I akt gruntowych sopoccy urzędnicy zapisywali te same osoby raz tak, raz inaczej, i nie zawsze da się rozstrzygnąć, który zapis jest właściwy. Eugen Rudolph Beckauer, właściciel działki od stycznia do maja 1887 r.…

rozbieżności źródeł, legendyabsurdy urzędnicze

C-204

Pierwszy dom stanął między styczniem 1876 a listopadem 1881

Dwa pruskie listy hipoteczne (Hypothekenbrief — urzędowy dokument stwierdzający wpis hipoteki, z opisem nieruchomości) wystawione na tę samą parcelę różnią się jednym wierszem. List ze stycznia 1876 (hipoteka 1500 M dla…

wielka historia w małych zapisachtechnika i luksus

C-206

Aspolm był wierzycielem działki pięć lat, zanim ją kupił

Rentier Alexander Aspolm z Gdańska (Poggenpfuhl 85) miał na Blatt 295 hipotekę 750 M (dz. III nr 5) od 24 V 1882 r., na długo przed licytacją. W 1887 r. to jego wyrok („Aspolm./. Mielke” z 7 VII 1887) był jednym z dwóch tytułów…

pieniądzeludzie

C-208

Weksel na 600 marek, kasa rolnicza i sprostowanie daty

W grudniu 1883 r. na działce pojawia się nowy typ wierzyciela: Landwirthschaftlicher Darlehnskassen-Verein, eingetragene Genossenschaft zu Zoppot (Rolnicze Towarzystwo Kas Pożyczkowych — spółdzielnia kredytowa typu Raiffeisena).…

pieniądzeabsurdy urzędnicze

C-210

Trieder czy Frieder? Rozstrzyga własnoręczny podpis

Urzędnicy sądu pisali nazwisko właściciela z lat 1885–87 kurrentą jako „Trieder” (tak w Auflassung 1885 i w zaświadczeniu o ubóstwie 1886) i tę formę przyjęto w pierwszych opracowaniach. Ten sam człowiek podpisał się jednak…

rozbieżności źródeł, legendy PRAWDOPODOBNE

C-213

Składka ogniowa w rachunku licytacji i testament z 1864 roku

Protokół podziału ceny licytacyjnej (10 XI 1887) rozlicza dla wierzyciela Goeldla nie tylko kapitał i odsetki, lecz także „c) verauslagte Feuerversicherungsprämien mit 18,50 Mk” → „c) wyłożone składki ubezpieczenia od ognia 18,50…

pieniądzewielka historia w małych zapisach

C-215

Schulstraße 7, potem 13: numer domu wędruje jeszcze przed 19 i 44

Trzy adresy tej samej działki w dziesięć lat: XII 1883 Grzenkowscy podają „Schulstraße № 7”; II 1886 sąd pisze do Friedera „Zoppot, Schulstraße 13”; VI 1892 starosta wejherowski prosi o odpis księgi „von dem der Wittwe Friederike…

rozbieżności źródeł, legendywielka historia w małych zapisach

C-216 · 1892

Starosta pyta o księgę wieczystą „w interesie podatkowym”

18 VI 1892 Königlicher Landrath (starosta) w Wejherowie, jako „Vorsitzender der Einkommensteuer-Veranlagungs-Kommission” (przewodniczący komisji wymiaru podatku dochodowego), prosi sąd sopocki „in steuerlichem Interesse … um…

absurdy urzędnicze

C-217

Obcy akt ślubu z Poznania (1915) wszyty między karty z 1886 roku

Między kartami 45,1 i 46 tomu I leży dwustronicowy odpis z 1920 r.: „Heiratsurkunde Nr. 248, Posen, am einundzwanzigsten Dezember 1915” — ślub „Zeug-Oberleutnant Heinrich Max Arthur Stumpf” (ur. 8 VII 1873 w…

rozbieżności źródeł, legendyabsurdy urzędnicze

C-218 · 1876

„Komisja sądowa w Sopocie” — sąd przyjeżdżał na sesje

Zanim Sopot dostał własny Amtsgericht (od reformy 1879 r.), księgi wieczyste prowadził Grundbuch-Amt w Wejherowie, a strony stawały przed „Gerichts-Commission in Zoppot”: 13 I 1876 Grzenkowski prosi o sprowadzenie akt „zur…

wielka historia w małych zapisach

B Budowa i pierwsze lata (1906–1915) ↑ spis treści

Od piekarni do pańskiego domu: projekt 1906, spór o linię zabudowy, projekt 1908

C-013 · 1906–1907

„4900 %” — inwestor liczy zysk magistratu

W tym samym piśmie z 30 V 1906 August Schmidtke (inwestor, właściciel nr 44 od 1906) odwrócił zarzut urzędu. Zapytany, czy jego budowa jest tylko inwestycją, odpowiedział, że największym inwestorem jest magistrat: „Er stellt den…

spory, kary, aresztypieniądzeabsurdy urzędnicze

C-015 · 1906

Inwestor, budowniczy i architekt z jednej ulicy

Cała trójka, która stworzyła i przez dwa lata przepychała projekt domu przy Schulstraße 44, mieszkała w 1906 r. przy tej samej krótkiej sopockiej ulicy — Charlottenstraße, łączącej górną Schulstraße z Bädeckerweg. Księga adresowa…

ludzie

C-016 · 1906

Max Herrmann — kupiec z Seestraße i „dożywotnik” w starym domu

Zanim działkę kupił Schmidtke, Schulstraße 44 należała do Maxa Herrmanna, sopockiego kupca (właściciel 1903–1906, sprzedał parcelę Schmidtkemu w 1906 za 37 000 M). Księga adresowa 1906 pokazuje, że przy nr 44 nigdy nie mieszkał…

ludziewielka historia w małych zapisach

C-017 · projekt Dunkela 1906

Balkon „do wietrzenia pościeli i futer” i fasada od torów

Komplet rysunków Heinricha Dunkela (architekta z Charlottenstraße 14) z 21 V 1906, czyli niezrealizowany projekt dla Schmidtkego, zawiera dwa szczegóły, których nie ma w żadnym późniejszym planie. Pierwszy to opis na rzucie…

technika i luksuscytaty i narzekania

C-021 · 1908

Kurnik i ogrodzenie na arkuszu z projektu piekarni

Do wniosku z 3 III 1908 dołączono arkusz oznaczony „Blatt IV" w skali 1:100, z widokiem żelaznego ogrodzenia od ulicy i rysunkiem kurnika 3 × 3 m. Tytuł pokazuje jednak, że arkusz miał wcześniej inne przeznaczenie: „Zeichnung zu…

absurdy urzędniczerozbieżności źródeł, legendy

C-022 · 1908

Czerwone „Boden” zamiast mieszkań na poddaszu

Zatwierdzony arkusz I projektu Wolschona z 3 III 1908 to jeden wielki arkusz z trzema rzutami: piwnicy, powtarzalnej kondygnacji („Erdgeschoss, I. u. II. Obergeschoss") i poddasza. Na rzucie poddasza urzędnik przekreślił…

absurdy urzędniczetropy w budynku

C-023 · 1908–1909

Rok i cztery miesiące pustego placu, sześć numerów sprawy

Pozwolenie odebrano 8 IV 1908, a kamienicy nie zaczęto budować przez ponad rok. Sopocka Kontrola Budowlana (Bau-Controlle) prowadziła w tym czasie osobną kartę terminową, na której inspektor Hentzsch i jego koledzy wpisywali…

absurdy urzędnicze

C-143 · VII 1906

Siedem zastrzeżeń policji budowlanej do projektu 1906

Po tygodniach zwłoki, wymianie pism i interwencji Rejencji sopocka policja budowlana zapisała 20 VII 1906 na okładce akt krótką opinię: warunkom Inspekcji Przemysłowej co do piekarni „kann entsprochen werden" → „można…

absurdy urzędnicze

C-145 · 1908

Sto pięćdziesiąt osiem marek, czyli dom liczony na metry sześcienne

Na odwrociu Bauscheinu z 2 IV 1908 kancelaria magistratu wyliczyła opłatę za pozwolenie od kubatury: „Gebühren: Klasse I. Bebaute Fläche 508 × 15,35 = 789[7]… nach dem Rauminhalt 2,00 Mk… 7900… also 158,00 Mk" → „Opłaty: klasa I.…

pieniądzeabsurdy urzędnicze

C-146

Strop bez belek i linoleum — nowinki techniczne w podaniu z 1906

Podanie o pozwolenie z 21 V 1906 opisuje także technologię, którą August Schmidtke chciał się pochwalić przed urzędem: „Alle Decken werden nach dem System ‚Cramer's trägerlose Hohlsteindecke' massiv hergestellt. Die betreffende…

technika i luksus

C-147 · 1906

Dźwigar witryny na 4,80 m — statyka sklepu, którego nie było

Obliczenia statyczne do projektu 1906 sporządzono na firmowym papierze „Heinrich Dunkel, Architekt, Zoppot" i podpisano „Zoppot 21. Mai 06 — Dunkel, Architekt". Ich pierwsza pozycja nosi tytuł „Schaufensterträger, 4,80 m frei" →…

technika i luksus

C-149 · VI 1906

Ustępstwo w sprawie linii zabudowy, które nic nie dało

8 VI 1906 August Schmidtke pisał do Zarządu Policji, dowiedziawszy się, że jego wniosek znowu nie trafił pod obrady: „Sollte die Verlegung der Bauflucht heute beschlossen werden, so bitte ich mein Projekt deshalb nicht…

absurdy urzędniczespory, kary, areszty

Budowa 1909–1910, dach, poddasze, woda (1908–1915)

C-024 · 1908–1911

Ustna obietnica burmistrza Kollatha i zaprzeczenia magistratu

Kamienicę zbudował August Schmidtke (Ober-Telegraphen-Assistent a. D., emerytowany starszy asystent telegrafu), inwestor i właściciel domu w latach 1906–1919. Mieszkał we własnym domu przy Charlottenstraße 9, nigdy w kamienicy.…

cytaty i narzekanialudzieabsurdy urzędnicze

C-025 · 1915

„Na własne ryzyko” — magistrat przyznaje po pięciu latach

Nowelizacja ordynacji budowlanej z 9 VII 1915 (Nachtrag zur Bauordnung) wprowadziła w § 56 możliwość odstępstw. 19 VII 1915 August Schmidtke, właściciel kamienicy, poprosił magistrat o poparcie wniosku do Prezydenta Rejencji o…

pieniądzeludzieabsurdy urzędnicze

C-026

Tynki i instalacja światła „na zapas” — samowola z 1910 roku

Kiedy 15 III 1910 Prezydent Rejencji odmówił zgody na mieszkalne poddasze, budynek stał już w stanie surowym (odbiór 27 I 1910), a właściciel wykańczał sporne pomieszczenia dalej. Kontroler policji budowlanej Hentzsch (inspektor…

spory, kary, aresztyabsurdy urzędnicze

C-027 · 1910–1911

Dom zamieszkany, ale nieodebrany — 30 marek albo 3 dni aresztu

Formalny odbiór użytkowy (Gebrauchsabnahme — urzędowe dopuszczenie budynku do zamieszkania) ciągnął się ponad rok. Schmidtke wniósł o niego 6 VIII 1910 („da derselbe am 15. [Oktbr.] zum Teil bezogen werden soll" → „ponieważ ma on…

spory, kary, aresztyabsurdy urzędnicze

C-029 · 24 XII 1909

Nakazy doręczone w Wigilię i pierwszy ślad żony Schmidtkego

Oba nakazy w sprawie zbyt stromego dachu (C-028) doręczono w Wigilię 1909 r. W Sopocie pismo z 22 XII, „betreffend Abstellung von Mängeln” („w sprawie usunięcia wad”), przyjęła pod nieobecność właściciela jego żona — formularz…

ludzieabsurdy urzędnicze

C-030 · X 1909 – I 1910

Stan surowy w trzy i pół miesiąca, przez zimę

Budowa postępowała bardzo szybko jak na kamienicę tej wielkości. 3 IX 1909 August Schmidtke zawiadomił magistrat, że „die Gebäude auf meinem Grundstück Schulstraße 44 werden am 1. Oktober d. Js. abgebrochen" → „budynki na mojej…

technika i luksuswielka historia w małych zapisach

C-031 · 1909

Beczki dla robotników, ogrzewany barak i kanalizacja dla lokatorów

Zanim wydano pozwolenie, sopocki technik budowlany wypełniał drukowany kwestionariusz — „Formular für die Prüfung der Bauerlaubnisgesuche und die Rohbauabnahme durch Techniker" → „Formularz do badania wniosków o pozwolenie na…

technika i luksusabsurdy urzędnicze

C-036 · 1910

„Herrschaften” nie chcą trzymać rzeczy za deskami

Broniąc się przed nakazem skucia tynków na strychu (C-026), August Schmidtke, właściciel kamienicy w latach 1906–1919, wyjaśnił urzędowi, skąd wzięły się otynkowane komory: „Den Herrschaften, die bei mir gemietet haben, genügte…

cytaty i narzekanialudzie

C-037 · 1910

Stare przyłącze wodociągowe w nowym domu i brak wody na górze

Zamiast zamówić nowe przyłącze wodociągowe, Schmidtke przeniósł do nowej kamienicy stare, razem z wodomierzem. Odkrył to 23 VI 1910 urzędnik sopockiego wodociągu miejskiego (städtisches Wasserwerk) nazwiskiem Lenz: „Herr…

cytaty i narzekaniapieniądzeabsurdy urzędnicze

C-038 · 1911

„Niech się Pan sam przekona”: dom zdrojowy, fontanna i kran na strychu

Ponad rok później, 29 IX 1911, Schmidtke odpisał magistratowi obszernie i z pełnym przekonaniem, że wina nie leży po jego stronie. Ciśnienia zabrakło w całym mieście, bo przebudowywano miejski zbiornik, a poza tym — jak mu…

cytaty i narzekaniatechnika i luksustropy w budynku

C-043 · 19 II 1911

„Tu przecież ma się pielęgnować niemieckość” — list do burmistrza

Po tym, jak Prezydent Rejencji 8 II 1911 ostatecznie odmówił zgody na mieszkalne poddasze, August Schmidtke napisał do burmistrza Sopotu Maxa Woldmanna (burmistrz 1908–1919) czterostronicowy list — najbardziej osobisty dokument w…

cytaty i narzekaniawielka historia w małych zapisachabsurdy urzędnicze

C-045 · 1908

Łaty z kalki naklejone na elewacje

Na dwóch arkuszach zatwierdzonego projektu Hermanna Wolschona naklejono prostokątne kawałki kalki: na Blatt II (elewacja tylna „Hinterfront (Bahnseite)”, czyli od strony torów, plus przekrój a–b) i na Blatt III (elewacja frontowa…

tropy w budynkurozbieżności źródeł, legendy PRAWDOPODOBNE

C-046 · 1908–1909

Drzwi frontowe od ulicy tylko w projekcie z 1908 r.

Na arkuszu Blatt III projektu Wolschona z 2 IV 1908, pośrodku parteru elewacji od ulicy (Strassen-Ansicht), narysowane są dwuskrzydłowe drzwi z półkolistym naświetlem w łukowym obramieniu, flankowane oknami parteru i okienkami…

tropy w budynkurozbieżności źródeł, legendy PRAWDOPODOBNE

C-150 · 1909/10

Ciepła zima 1909/10 i śnieżny listopad 1909

Stan surowy w trzy i pół miesiąca, w środku zimy (C-030), był przy murowaniu na zaprawie wapiennej ryzykowny: mróz nie pozwala zaprawie wiązać, więc roboty murarskie zimą zwyczajowo przerywano. Schmidtke trafił jednak na pogodę…

wielka historia w małych zapisachtechnika i luksus

C-151 · 1908–1909

Kubatura z pozwoleń 1908 i 1909: dom większy o tysiąc metrów sześciennych

Opłaty za pozwolenia liczono w Sopocie od kubatury (2 marki za każde 100 m³), dzięki czemu w aktach zachowały się dwa niezależne zapisy wielkości kamienicy. W pozwoleniu (Bauschein nr 2) z 2 IV 1908, wystawionym na „dom…

pieniądzetechnika i luksusrozbieżności źródeł, legendy

C-152 · 1911

Kominiarz, którego zaświadczenie wstrzymywało odbiór całego domu

Wśród dwóch warunków, od których urząd uzależnił odbiór użytkowy kamienicy (C-027), pierwszy brzmiał: „eine Bescheinigung des Bezirksschornsteinfegermeisters […], daß die Anlage der sämtlichen Feuerstätten vorschriftsmäßig ist" →…

technika i luksusabsurdy urzędnicze

Winda, technika, portier i pieniądze budowy (1909–1920)

C-032 · 1909–1912

Dźwig osobowy od projektu do odbioru

Powstanie windy da się prześledzić w aktach dokument po dokumencie. Inwestorem i właścicielem domu w latach 1906–1919 był August Schmidtke, emerytowany starszy asystent telegrafu (Ober-Telegraphenassistent a. D.), mieszkający we…

technika i luksuswielka historia w małych zapisachludzie

C-035

Centralny odkurzacz w kamienicy z 1910 roku

Wyliczając urzędnikom, co ma jego dom, August Schmidtke stawia obok windy słowo „Entstäubungsanlage": „Das Grundstück mit moderner Ausstattung (Fahrstuhl, Entstäubungsanlage etc.) wird sich mit ca 5 % bei voller Vermietung…

technika i luksustropy w budynku

C-041 · 1912

Prasowaczka Anna Frohwerk w piwnicy: nakaz, kara i jej cofnięcie

Do izby piwnicznej opróżnionej po portierze Rutkowskim (C-040) właściciel natychmiast wpuścił Annę Frohwerk, prasowaczkę (Plätterin), która urządziła sobie tam prasowalnię i wstawiła meble. Kontrola z 18 VI 1912 odnotowała, że…

spory, kary, aresztyludziecytaty i narzekania

C-047 · 1910–1912

Polisa ogniowa rośnie z budową; hipoteka 125 000 → 124 000 M

Kredyt hipoteczny na 125 000 marek, którym August Schmidtke sfinansował wykończenie kamienicy, dała mu Bayerische Handelsbank (Bawarski Bank Handlowy, spółka akcyjna w Monachium) aktem sporządzonym 1 III 1910 przed sopockim…

pieniądzetechnika i luksus

C-048 · 1906–1910

Od panny z Oliwy do banku w Monachium: wierzyciele kamienicy

August Schmidtke, emerytowany urzędnik telegrafu, nie miał firmy ani widocznego majątku. Budowę finansował kredytem, początkowo prywatnym. Pierwsze 26 000 marek (4½ % rocznie, od 1 X 1906, wpisane 8 X 1906 jako hipoteka księgowa…

pieniądzeludzie

C-049 · 1912–1919

Siedem lat bez wpisu w aktach gruntowych

Akta księgi gruntowej Blatt 295 prowadzono skrupulatnie: każda hipoteka, każda spłata, każde zawiadomienie zostawia kartę. Między 16 IV 1912 (wykreślenie tysiąca marek z hipoteki monachijskiej, C-047) a 25 IV 1919 (pierwsze pismo…

wielka historia w małych zapisach

C-050

Telefony epoki: notariusz 106, policja 32, fabrykant pieców 904

Numery telefonów na papierze firmowym dokumentów kamienicy są dwu- i trzycyfrowe, co dobrze pokazuje skalę Sopotu i Gdańska przed 1920 r. Notariusz kamienicy dr Richard Wannow (Rechtsanwalt und Notar, Sopot) pisze w 1910 r. na…

technika i luksus

C-160 · 1908–1912

Jazda windą tylko z dźwigowym: § 32 przepisu z 1908 r.

Pisma o naszej windzie z 1911 i 1912 r. powołują się na pruskie rozporządzenie policyjne o urządzeniu i ruchu dźwigów (Polizeiverordnung betreffend die Einrichtung und den Betrieb von Aufzügen), ogłoszone dla rejencji gdańskiej…

technika i luksusabsurdy urzędniczewielka historia w małych zapisach

C-162 · 1911

Jedna jazda windą: pół feniga prądu

Poradnik elektrotechniczny dla architektów i właścicieli domów (Bloch/Zaudy, *Elektrotechnische Winke für Architekten und Hausbesitzer*, Berlin 1911) podaje dla dźwigów w domach mieszkalnych następujące dane: prędkość 0,3–0,6…

pieniądzetechnika i luksus

C-163 · 1911–1913

Dźwig z obsługą: typ wychodzący z użycia w domach czynszowych

W tych samych latach, w których Schmidtke montował swój dźwig, fachowa literatura odwracała się od dźwigów z windziarzem. Bloch w 1911 r. pisze, że dźwig osobowy długo nie mógł wejść do domów mieszkalnych i „Erst seitdem…

technika i luksusrozbieżności źródeł, legendy

C Właściciele, pieniądze, urzędy (1915–1945) ↑ spis treści

Nowa właścicielka, głód mieszkaniowy, oficyna (1919–1927)

C-051 · 1919

„Prawie ciemna kuchnia” zalegalizowana z głodu mieszkaniowego

August Schmidtke, emerytowany starszy asystent telegrafu (Ober-Telegraphen-Assistent a. D.), inwestor i właściciel kamienicy 1906–1919, mieszkający poza kamienicą, przy Charlottenstraße 9, złożył 26 III 1919 w sopockim Urzędzie…

absurdy urzędniczewielka historia w małych zapisach

C-052 · 1919–1932

Zezwolenie na mieszkanie w suterenie wznawiane co rok przez trzynaście lat

Zezwolenie na mieszkanie w suterenie kamienicy było z założenia prowizorką: rejencja dała je na pięć lat, z prawem odwołania w każdej chwili (C-051). Sopocki urząd pilnował tej prowizorki arkuszem dekretacji prowadzonym ciągiem…

wielka historia w małych zapisachabsurdy urzędnicze

C-053

Szopa na opał 1921: trzy piwnice oddane i „kradzieże bardzo częste”

Eugen Baumann, mistrz zduński i fabrykant pieców z Gdańska (firma „Baugeschäft für Kachelöfen u. Kochmaschinen", Poggenpfuhl 24/25), był ojcem i pełnomocnikiem generalnym właścicielki Gertrud Baumann. 7 VII 1921 poprosił sopocki…

cytaty i narzekaniawielka historia w małych zapisach

C-054 · 1922

Sąsiadka zza miedzy nie wnosi zastrzeżeń

Do wniosku o budowę oficyny na podwórzu nru 44 potrzebna była zgoda sąsiada, bo budynek miał stanąć przy samej granicy działki. Oświadczenie zmieściło się w trzech linijkach: „Ich habe gegen den Neubau des Herrn Baumann…

ludzie

C-057 · 1927

Podpis prezydenta Wolnego Miasta pod ulgą dla oficyny

Ustawa Wolnego Miasta Gdańska z 9 XII 1925 „o zwolnieniach podatkowych dla ułatwienia budownictwa mieszkaniowego" pozwalała zwolnić z podatku nowo wybudowany dom, jeżeli co najmniej 80 % jego powierzchni służyło celom…

wielka historia w małych zapisachabsurdy urzędnicze

C-058

Od parterowego magazynu do domu z garażem: oficyna 1922–1926

Oficynę (dziś Kościuszki 44a) budowano cztery lata i w tym czasie zmieniono jej charakter. Projekt z 1 IX 1922 podpisał wyłącznie Eugen Baumann, fabrykant pieców, który występował jako inwestor i wykonawca zarazem. Przewidywał on…

technika i luksuspieniądze

C-059 · 1919

Zapisy podatkowe: numer 19 → 44 (1910), kurnik za 12 marek (1912), Zuwachssteuer

Trzy drobne zapisy podatkowe pokazują, jak urzędowa ewidencja goniła zmiany na działce. (1) Numer policyjny posesji zmieniono ze Schulstraße 19 na 44 na przełomie 1903/04, ale kartę tytułową księgi wieczystej sprostowano dopiero…

pieniądzewielka historia w małych zapisachrozbieżności źródeł, legendy

C-060 · 1919

Pielęgniarka, lat 24, kupuje kamienicę

9 VI 1919 w kancelarii notariusza dra Richarda Wannowa przy Seestraße 13 stawili się rentier August Schmidtke z żoną Margarethe z d. Wentzel oraz „das Fräulein Gertrud Baumann zu Zoppot, Friedrichstraße 1". Była to panna Gertrud…

ludziepieniądze

C-061 · 1906–1919

Kto stracił: inwestor August Schmidtke

August Schmidtke kupił działkę ze starym domem w kwietniu 1906 za 37 000 marek i postawił na niej kamienicę; łączne obciążenie nieruchomości w marcu 1910, w szczycie budowy, wynosiło 206 000 marek (26 000 + 55 000 + 125 000).…

pieniądze

C-062 · 1910–1921

Kto stracił: bank z Bawarii

Największym wierzycielem budowy była Bayerische Handelsbank Aktiengesellschaft w Monachium, spółka akcyjna działająca od 1869 r., o kapitale zakładowym 44,5 mln marek. Aktem z 1 III 1910 pożyczyła Schmidtkemu 125 000 marek na 4⅕…

pieniądzewielka historia w małych zapisach

C-063 · 1919–1924

Kto zyskał: Baumannowie

Gertrud Baumann kupiła w 1919 r. gotową, dziesięcioletnią kamienicę z windą i centralnym ogrzewaniem, przejmując 174 000 marek cudzych hipotek jako dług własny. Te długi zjadła potem inflacja. Do 1921 r. spłacono monachijskie 124…

pieniądze

C-065 · 1920

Sąd wpisuje ojcu prawo pierwokupu, odrzuca zakaz obciążania domu

4 VIII 1920 Gertrud Baumann podpisała u notariusza Ernsta Borowskiego wniosek, w którym ujawniała dwa prawa ustanowione „odrębną umową" na rzecz ojca: prawo pierwokupu (Vorkaufsrecht) za 190 000 marek, na wszystkie przyszłe…

absurdy urzędniczeludzie

C-067 · 1920–1924

Ojciec: wierzyciel i pełnomocnik w jednej osobie

Dzięki klauzuli o czynnościach „z samym sobą" (C-064) Eugen Baumann mógł występować w sprawach kamienicy córki po obu stronach naraz i robił to systematycznie. Udzielił jej dwóch pożyczek po 100 000 marek (akty z 14 X 1920 i 11…

ludziepieniądzeabsurdy urzędnicze

C-068

Notariusz bez gdańskiej pieczęci (1921); czynsze na spłatę odsetek

Wolne Miasto Gdańsk powstało 15 XI 1920, ale kancelarie notarialne nie od razu dostały nowe pieczęcie. Dr Richard Wannow był notariuszem kamienicy od 1910 r. Kiedy 1–2 II 1921 sporządzał akt nr 83/1921 o przekształceniu hipoteki…

wielka historia w małych zapisachabsurdy urzędnicze

C-070 · 1919–1923

Opłata za pozwolenie budowlane: od 5 do 30 000 marek w cztery lata

Opłata za pozwolenie budowlane w sopockim magistracie jest jednym z czystszych mierników inflacji, jakie mamy, bo za każdym razem chodzi o tę samą czynność urzędową na tej samej posesji. Czerwiec 1919 (legalizacja mieszkania w…

pieniądzewielka historia w małych zapisach

C-170

Oficyna odrzucona w 1908, zbudowana w 1922 — w tym samym miejscu

Budynek na tyłach działki był w planach od początku. Na planie sytuacyjnym w skali 1:250, sporządzonym 3 III 1908 przez architekta Hermanna Wolschona i sprawdzonym 2 IV 1908 przez miejskiego budowniczego (Stadtbaumeister) Paula…

wielka historia w małych zapisachtropy w budynku

C-171 · 1921

Wyciąg z monachijskiego rejestru handlowego w sopockich aktach gruntowych

Żeby wykreślić hipotekę banku, sąd musiał mieć dowód, że podpisujący za bank są do tego uprawnieni. Dlatego do wniosku o wykreślenie z września 1921 r. dołączono, obok zezwolenia banku i listu hipotecznego, wyciąg z rejestru…

pieniądzewielka historia w małych zapisach

C-172 · 1919

Cena 250 000 marek: zadatek, gotówka i przejęte hipoteki

Według § 2 umowy z 9 VI 1919 na cenę 250 000 marek złożyły się trzy pozycje: 2 000 M zadatku, pokwitowanego przy podpisaniu; 74 000 M gotówką „Zug um Zug gegen Auflassung" (dosłownie „ręka w rękę", płatne równocześnie z…

pieniądze

C-173 · 27 X 1926

„Rysunek poprawiono zgodnie ze stanem wykonanym”

Przy odbiorze użytkowym oficyny inspektor Hentzsch zanotował dwa zdania. Pierwsze jest ważną wskazówką archiwalną: „Die Zeichnung ist der Ausführung entsprechend berichtigt." → „Rysunek został poprawiony zgodnie ze stanem…

tropy w budynkuabsurdy urzędnicze

Intercyza, gulden, Wolne Miasto, wojna (1922–1945)

C-071 · XI–XII 1924

Wykreślenie siedmiu hipotek markowych i pierwsza hipoteka w guldenach

Między 27 listopada a 2 grudnia 1924 r. sąd wieczystoksięgowy w Sopocie wykreślił z działu III księgi gruntowej kamienicy (Zoppot Blatt 295) siedem hipotek markowych naraz, wszystkie z inflacyjnych lat 1919–1923. Zarządzenie z 27…

pieniądzewielka historia w małych zapisach

C-072 · 1923–1924

34 miliony marek warte 200 guldenów

Latem 1923 r. hiperinflacja trafiła do księgi gruntowej kamienicy: 5 lipca 1923 wpisano na niej hipotekę kaucyjną (Sicherungshypothek — zabezpieczenie na najwyższą kwotę) 34 000 000 marek na rzecz gminy miejskiej Sopot (Kasy…

pieniądzewielka historia w małych zapisach

C-073 · 1922

Intercyza: czynsze z kamienicy poza zarządem męża

21 listopada 1922 r. przed sopockim notariuszem Justizratem Ernstem Borowskim stanęli „der Kaufmann Alfred Gedanzig aus Luckenwalde Mark" → „kupiec Alfred Gedanzig z Luckenwalde w Marchii [Brandenburskiej]", 29-latek urodzony w…

cytaty i narzekaniapieniądzeludzie

C-078 · 1929, 1934

„Zatwierdzam podpis mojej żony”: zgoda męża w aktach kredytowych

Ilekroć rodzice właścicielki musieli ustąpić pierwszeństwa swoich praw z działu II księgi (prawa pierwokupu ojca, nr 4, i prawa mieszkania matki, nr 5) na rzecz nowego kredytu, dokument kończył się tą samą formułką. W 1929 r.…

ludzieabsurdy urzędnicze

C-079 · 1929, 1934

Klauzula funta i klauzula złota — sześć lat przed dewaluacją guldena

Gulden gdański miał parytet złota i oparcie w funcie szterlingu, a mimo to wierzyciele nie wierzyli w niego już pod koniec lat 20. Do dokumentu dłużnego z 4 września 1929 r., którym Gertrud Gedanzig zaciągnęła 60 000 guldenów w…

pieniądzewielka historia w małych zapisach

C-081 · 1934

„Mit deutschem Gruß” — nowa formuła w liście do sądu

11 listopada 1934 r. Gertrud Gedanzig napisała własnoręcznie do sopockiego Wydziału Ksiąg Wieczystych krótką prośbę o odpis dokumentu dłużnego z 1929 r. Zamiast konwencjonalnego „Hochachtungsvoll" („z poważaniem") zakończyła ją…

cytaty i narzekaniawielka historia w małych zapisach

C-175 · 1942–1943

Dom dzielony na troje: dział spadku po ojcu

Przez dwadzieścia cztery lata kamienica miała jedną właścicielkę — Gertrud Gedanzig z domu Baumann, która kupiła ją jako panna w czerwcu 1919 r. Zmieniło się to umową notarialną z 17 sierpnia 1942 r. (notariusz Schlemm), wykonaną…

pieniądzeludzie

C-178 · 1925–1926

Bankructwo w Luckenwalde dwa miesiące po rozwodzie

Ślad po Alfredzie Gedanzigu, mężu właścicielki kamienicy w latach 1923–1925, urywa się w aktach naszej nieruchomości wraz z intercyzą (C-073). Odnalazł się w niemieckim dzienniku urzędowym. „Deutscher Reichsanzeiger" ogłosił…

ludziepieniądze

C-179 · 1936

Kamienica pod nadzorem banku: dwanaście przypadków wypowiedzenia kredytu

Renegocjując we wrześniu 1936 r. kredyt 60 000 guldenów, Krajowy Zakład Ubezpieczeń dla Pracowników Umysłowych zastąpił dawne, dwuzdaniowe warunki wypowiedzenia katalogiem dwunastu przypadków (lit. a–l), w których cała pożyczka…

pieniądzetechnika i luksusabsurdy urzędnicze

D Ludzie: lokatorzy, twórcy, prasa (1909–1954) ↑ spis treści

Lokatorzy niemieccy i „kto gdzie mieszkał" (1909–1942)

C-085 · 1912–1933

Dwaj uczeni pod jednym dachem: bakteriolog i literat

Przez ponad dwie dekady pod nr 44 mieszkał dr Paul Schadow, opisywany w kolejnych księgach adresowych coraz to inaczej: „Schadow, Paul, Dr. phil., Schulstr. 44" (1912, 1915/16, 1917/18, 1929, 1931) → „Dr. Schadow, P.…

ludzie

C-086

„I Hartmann früher Darowski” — ołówkiem na planie z 1909 r.

Zatwierdzony arkusz projektowy z 1909 r. (rzuty I i II piętra oraz poddasza, tytuł: „Zeichnung zum Neubau eines herrschaftl. Wohnhauses für den Hausbesitzer Herrn Schmidtke in Zoppot Schulstr. No 44" → „Rysunek do budowy…

ludzietropy w budynku PRAWDOPODOBNE

C-089 · 1929–1942

Wdowa po konsulu, jej córka i listy z Danii

Od 1929 do rocznika 1942, czyli przez czternaście lat, pod nr 44 mieszkała Martha Claaszen, w księgach najpierw „Claaszen, Marta, Ww." (1929, 1931), a od 1933 „Claaszen, Martha, Konsuls-Wwe." → „wdowa po konsulu". Najpewniej jest…

ludziewielka historia w małych zapisach

C-091 · 1909–1918

Od cieśli na budowie do domu wdów: 6 → 26 nazwisk

Liczba mieszkańców kamienicy w księgach adresowych rośnie skokowo: 6 (1909/10) → 17 (1914/15) → 13 (1915/16) → 26 (1917/18). W pierwszym roczniku, 1909/10, gdy dom jeszcze nie był skończony (pozwolenie z 1908, zasiedlenie…

wielka historia w małych zapisachludzie

C-092 · 1940/41

Konfiskaty w sąsiedztwie; nr 44 wśród nich nie ma

Sopocka księga mieszkańców na 1940/41 obok czterech posesji z najbliższego sąsiedztwa nr 44 wpisuje zamiast właściciela formułę konfiskaty. Sąsiedni 43/45: „Beschlagnahmt durch d. Kommissar f. d. jüdisch. Grundbesitz (Verwaltung…

wielka historia w małych zapisach

C-093 · 1926–1939

Lokatorzy rosyjsko-żydowscy pod nr 44 i ich odejście

Rocznik 1929 to szczyt zaludnienia kamienicy: pod wpisem „44 E Frau Gertrud Gedanzig" ciągnie się przez całą kolumnę ok. 50 nazwisk, a wśród nich wyraźna grupa emigrantów i kupców: „Kitajeff, Boris, Ingen. — Kitajeff, Morduch…

ludziewielka historia w małych zapisach

Telefony, ogłoszenia i polski Sopot pod nr 44 (1912–1954)

C-180 · 1912–1967

Telefony domu: od numeru 192 do 51-32-47

Kamienica miała telefon co najmniej od 1912 roku (wcześniej sądzono, że dopiero od lat 30.). Księga adresowa Sopotu na 1912 r. notuje w części alfabetycznej: „Holtz, John, Rent., Schulstr. 44 ☎ 192" → „John Holtz, rentier…

technika i luksusludzie

C-096 · 1925

Polska pianistka uczy kontrapunktu na parterze

„Echo Gdańskie" z 16 XI 1925 donosi w kronice: „P. Marta Majchrzakówna, znana na polu muzycznem rodaczka nasza, powróciła z podróży i wznowiła pracę pedagogiczną, udzielając u siebie w domu (Sopot, Schulstrasse 44 part[er])…

ludziewielka historia w małych zapisach

C-097 · 1938

„Eleg. mieszkanie 4½ pok. Opalany ogród zimowy” za 150 guldenów

Na rok przed wojną, w polskojęzycznej „Gazecie Gdańskiej" z 25–26 X 1938 (i równolegle w „Gazecie Pomorskiej") ukazało się ogłoszenie: „Sopoty, Mackensenallee 44, tel. 15-06. Do wynajęcia eleg. mieszkanie 4½ pok. Opalany ogród…

pieniądzetechnika i luksustropy w budynku

Twórcy, wykonawcy i instytucje wokół domu

C-100 · statut 1880

Windę nadzorowało stowarzyszenie dozoru kotłów parowych

Odbioru i rewizji dźwigu osobowego w kamienicy dokonywał od 1910 r. Westpreußischer Verein zur Überwachung von Dampfkesseln (Zachodniopruskie Stowarzyszenie Dozoru Kotłów Parowych) z siedzibą w Gdańsku — organizacja o rodowodzie…

technika i luksusabsurdy urzędnicze

C-102

Błędny trop producenta windy: „Carl Flohr, Berlin”

Przez pewien czas wydawało się, że mamy nazwisko dostawcy dźwigu: wyszukiwarka pełnotekstowa zwróciła frazę „Fahrstuhlanlage: Carl Flohr, Berlin" → „instalacja dźwigowa: Carl Flohr, Berlin" w sąsiedztwie słów „Kurhaus für Zoppot"…

absurdy urzędniczerozbieżności źródeł, legendy

C-103 · 1906 / 2026

Podpis „Raschner” to „H. Dunkel”

Na oprawionych światłokopiach pierwszego, niezrealizowanego projektu kamienicy z 21 V 1906 (dar prywatny) podpis architekta odczytywano jako „Raschner". Porównanie z archiwalnymi skanami tych samych rysunków w pełnej…

absurdy urzędniczeludzie PRAWDOPODOBNE

E Dom kolejarzy: PKP i PRL (1945–2000) ↑ spis treści

Kamienica kolejowa: tytuł własności, zarząd i ludzie (1945–1959)

Winda po wojnie: bezruch, przepisy, zniknięcie (1945–2000)

C-116 · 1945–1968

Winda nieczynna co najmniej do wiosny 1964 r., zniknęła między 1964 a 1968

Dźwig osobowy, uruchomiony w kamienicy w latach 1910–1911, po 1945 r. długo nie pojawia się w dokumentach: nie ma go w wykazach PKP z 1950 r., w korespondencji z lat 1955–1959 ani w projekcie kotłowni z 1964 r. Z relacji…

technika i luksustropy w budynkuwielka historia w małych zapisach

C-219 · 1963–1964

Orzeczenie o windzie z 25 IV 1964: producent, udźwig, stan

Najważniejszy powojenny dokument o dźwigu zachował się w tekturowej teczce z płóciennym grzbietem, którą we wrześniu 2026 r. przekazała mieszkanka (z prywatnych zbiorów"). Na naklejce: „POLSKIE KOLEJE PAŃSTWOWE / BIURO PROJEKTÓW…

technika i luksuswielka historia w małych zapisachtropy w budynku

C-117 · IV 1988

Ozdobne drzwi do windy, której już nie ma; „wybudowany około roku 1933”

Inwentaryzacja architektoniczna wykonana w kwietniu 1988 r. przez Techniczną Spółdzielnię Pracy „Wodnik" z Gdyni na zlecenie PKP Oddziału Budynków w Sopocie (zespół: mgr inż. Alicja Konopińska, mgr inż. Aleksandra Dąbrowska…

technika i luksustropy w budynkurozbieżności źródeł, legendy

C-118 · 1989

Szyb przekreślony krzyżem, pominięty w zestawieniu stolarki

W czerwcu 1989 r. PKP Oddział Budynków w Sopocie zamówił projekt techniczny (w opisach arkuszy skrót „P.T.") remontu głównego, modernizacji i adaptacji strychu na mieszkania (opracowanie: J. W. Więcławski, mgr inż. arch. J.…

tropy w budynkurozbieżności źródeł, legendyabsurdy urzędnicze

C-124 · 2000

Pusty szyb windy wliczony do powierzchni wspólnej

Operat firmy ORTECH z lutego 2000 r., sporządzony przed wyodrębnieniem lokali na własność, zawiera tabelę powierzchni wspólnych, w której każdą pozycję rozpisano na iloczyny zmierzonych prostokątów. Dla wszystkich trzech pięter…

pieniądzeabsurdy urzędniczetropy w budynku PRAWDOPODOBNE

PKP przebudowuje dom (1955–1965)

C-196 · 1908–1964–2021

Wejście od północy: dwa stopnie zamienione na zsyp opału

Kamienica nigdy nie miała wejścia od ulicy: zrealizowany projekt Hermanna Wolschona z 1908 r. przewidywał drzwi wyłącznie od północy. Według planu elewacji północnej były to wysokie drzwi z częścią stałą (naświetlem) nad nimi, do…

tropy w budynkutechnika i luksuswielka historia w małych zapisach

C-113 · 1963–1964

Mieszkanie palacza, „BUDUNKU” i odnaleziony rysunek 7a

Teczka z lat 1963–64 to najstarsza powojenna dokumentacja techniczna kamienicy, jaką mamy. W grudniu 1963 r. E. Wensław i St. Grucza wykonali inwentaryzację budynku (kontrola: inż. A. Jasiński), a w 1964 r. Biuro Projektów…

technika i luksuswielka historia w małych zapisachabsurdy urzędnicze

Schyłek PRL i próg nowego wieku (1988–2000)

C-119 · 1988

Mieszkania 17a, 22a, 22b: dzielenie na pół ołówkiem

Rzuty inwentaryzacyjne „Wodnika" z kwietnia 1988 r. mają, obok kreślarskiego opisu tuszem, drugą warstwę: cienkie ołówkowe owale z numerami mieszkań, dopisane później przez administrację. Na II piętrze są to „19" (przy pom. 202)…

wielka historia w małych zapisachtropy w budynku PRAWDOPODOBNE

C-120 · 1989

Trzepak z rur stalowych, zasiek na żużel i folia ogrodnicza w ścianie

Plan realizacyjny zagospodarowania terenu z czerwca 1989 r. („WŁAŚĆ. PKP ODDZ. BUDYNKÓW W SOPOCIE", skala 1:500) wylicza w legendzie, z czego składało się wtedy podwórze kamienicy: „ISTN. MUR. III P. BUD. MIESZK. DO REM."…

technika i luksuswielka historia w małych zapisachabsurdy urzędnicze

F Ślady in situ, współczesność i legendy (2020–2026) ↑ spis treści

Co odsłonił remont: tynk, kamień, szkło

C-130 · 2020–2021

Dwie sterczyny, dwie różne wysokości: 881 mm i 627 mm

Na szczytach dwóch narożnych wystawek mansardy od strony ul. Kościuszki stoją od 1910 r. ozdobne sterczyny (pinakle) w formie wazonów z wypełnieniem kwiatowym. Opis techniczny projektu dachu (pracownia „Archigraf", XI 2020)…

tropy w budynkutechnika i luksus

C-203 · 2012–2021

Gdzie są oryginały: szybki w pomieszczeniu węzła, wzór odtworzony z resztek

Wnętrze klatki schodowej odnowiła wspólnota w 2012 r. — stąd dzisiejsze białe ściany, szarozielone (szałwiowe) kraty i balustrady oraz złocone rozety na kratach szybu windy, widoczne na zdjęciach z 2026 r. To współczesna warstwa…

tropy w budynkurozbieżności źródeł, legendy WSPOMNIENIE

Świetlik, komin i atrium

C-133 · 2020–2021

„Zgaszony turkus”, dylatacja na drgania pociągów i doniczki w atrium

Tabela kolorystyki w projekcie remontu dachu (Archigraf, XI 2020) wylicza dziewięć pozycji w odcieniach bieli, beżu i szarości oraz jedną w innej barwie: „8 | KONSTRUKCJA STALOWA ŚWIETLIKA | «ZGASZONY» TURKUS | KEIM EXCLUSIV 9406…

technika i luksuswielka historia w małych zapisachtropy w budynku

C-201

„FRIEDENSHUTTE” na belce świetlika: znak huty z Górnego Śląska

Odpowiadając w sierpniu 2026 r. na pytanie o firmę Karstädta, mieszkanka kamienicy dodała szczegół nieznany z dokumentów: „na belce świetlika jest napis FRIEDENSHUTTE". To walcowniczy znak wytwórcy wywalcowany na stopce profilu.…

technika i luksuswielka historia w małych zapisachtropy w budynku WSPOMNIENIE

Ślady windy

C-132 · 2026

„R. Karstädt / ELBING”: tabliczka wykonawcy na kracie szybu windy

W sierpniu 2026 r. mieszkanka kamienicy sfotografowała wnętrze klatki schodowej i szybu dawnego dźwigu osobowego. Na wszystkich kondygnacjach, od parteru po ostatni spocznik, zachowała się oryginalna secesyjna oprawa szybu. Są to…

tropy w budynkuludzietechnika i luksus

Dom w kadrze i w dokumentach współczesnych

C-136

Kamienica w rogu zdjęcia lotniczego (lata 20.–30. XX w.)

Mieszkanka kamienicy przekazała w sierpniu 2026 r. ukośne zdjęcie lotnicze Sopotu z sygnaturą wymalowaną białą farbą w rogu: „Ak. 8066" — typową dla wytwórni zdjęć lotniczych lat 20. i 30. (Hansa Luftbild, Junkers Luftbild i…

tropy w budynku PRAWDOPODOBNE

C-129 · 2020

Opony na klapie zsypu węgla i „powrót do stanu pierwotnego”

Arkusz A-1 projektu elewacji (XII 2020) prowadzi wzdłuż elewacji północnej listę elementów wtórnych do usunięcia. Jedna pozycja brzmi: „klapa stalowa oraz murki wtórnej wrzutni opału do likwidacji (zasypanie gruntem) - powrót do…

tropy w budynkuabsurdy urzędnicze

C-134 · 2020–2021

Kawki, jerzyki i gołębie na strychu a harmonogram remontu

Grudniowy opis techniczny projektu elewacji zapewnia: „Na dzień wykonywania inwentaryzacji oraz projektu … nie stwierdzono występowania gatunków chronionych na budynku", a jednocześnie każe zamontować „systemy zabezpieczające…

absurdy urzędniczewielka historia w małych zapisach

To, czego nie ma