Druki, prasa i literatura fachowa · biblioteki cyfrowe (PBC, KPBC, archive.org), zbiory prywatne · Literatura fachowa i przepisy o dźwigach
Statut Zachodniopruskiego Stowarzyszenia Dozoru Kotłów Parowych (1880)
Tłumaczenie (PL) — streszczenie
Statut Zachodniopruskiego Stowarzyszenia Nadzoru nad Kotłami Parowymi z siedzibą w Gdańsku (1880). Cel: zapobieganie niebezpieczeństwom eksploatacji kotłów parowych przez okresowe badania instalacji członków; zarząd może przejmować „badania aparatów i maszyn, o ile przepisują je władze” (§ 1) — wykonują je inżynierowie stowarzyszenia. Rewizje: zewnętrzna co rok, wewnętrzna co dwa lata, próba ciśnieniowa co sześć lat (§ 4); protokół w dwóch egzemplarzach.
Transkrypcja (oryginał) — wybór
Strona tytułowa: „Statuten des Westpreußischen Vereins zur Überwachung von Dampfkesseln mit dem Sitze in Danzig. Danzig. Druck von A. W. Kafemann. 1880.”
§ 1. Sitz und Zweck des Vereins. „Der Westpreußische Verein zur Ueberwachung von Dampfkesseln hat seinen Sitz in Danzig und bezweckt die möglichste Verhütung der mit dem Dampfkesselbetriebe verbundenen Gefahren durch gründliche periodische Untersuchungen der Kesselanlagen seiner Mitglieder und Verbreitung rationeller Einrichtungen bezüglich des Dampfmaschinenbetriebs, der Feuerungsanlagen etc. — Dem Vereinsvorstand bleibt vorbehalten, Untersuchungen von Apparaten und Maschinen, soweit sie von den Behörden vorgeschrieben werden, oder sonst nöthig erscheinen, zu übernehmen und durch die Vereins-Ingenieure ausführen zu lassen.”
§ 2. Anmeldung und Mitgliedschaft — członkami są posiadacze/użytkownicy kotłów parowych; § 3 składki (wpisowe 6 M od kotła, roczne 3 M + 24–33 M od kotła wg powierzchni grzewczej; opłaty za rewizje nadzwyczajne 12/9 M, próba ciśnieniowa 6 M); § 4 Untersuchungen der Dampfkessel — rewizja zewnętrzna co rok, wewnętrzna co 2 lata, próba ciśnieniowa co 6 lat; protokół w dwóch egzemplarzach (archiwum Vereinu + Kesselbuch członka); § 5 Anordnungen des Ingenieurs — usterki usuwać wg zaleceń inżyniera, po trzeciej bezskutecznej rewizji skreślenie i doniesienie władzy; § 6–9 Vorstand (6 członków, 3-letnia kadencja); § 10–13 Generalversammlungen (zwoływane przez „Westpreußische Landwirthschaftliche Mittheilungen” — organ Vereinu westpreußischer Landwirthe); § 14–17 zmiana statutu, rozwiązanie, majątek na cele użyteczności publicznej.
„Dirschau, den 20. April 1880. Der Vorstand.”
Komentarz
- Najstarszy dokument instytucji, która w 1910–11 badała i odbierała dźwig w Schulstraße 44 (metryczki APGoG 2,966: „część maszynowa zbadana przez Westpreußischer Verein zur Überwachung von Dampfkesseln”, odbiór 8 V 1911, Revisionsbuch). Statut potwierdza wprost, że nazwa instytucji pochodzi od kotłów, a jej kompetencje obejmowały „aparaty i maszyny” wskazane przez władze (§ 1) — to podstawa późniejszego dozoru dźwigów (pruska Polizeiverordnung über Aufzüge), a nie dowód na napęd parowy windy .
- Model rewizji z § 4 (protokół w dwóch egzemplarzach, jeden do „Kesselbuch” członka) odpowiada „Revisionsbuch” doręczonemu Schmidtkemu 16 V 1911 — dokumentacja dźwigu była u właściciela i w archiwum stowarzyszenia PRAWDOPODOBNE.
- Stowarzyszenie powstało w kręgu ziemiaństwa (organ: „Westpreußische Landwirthschaftliche Mittheilungen”; statut podpisany w Dirschau/Tczewie) — członkami byli właściciele kotłów (gorzelnie, cukrownie, młyny). Po 1945 dozór techniczny w Gdańsku sprawuje polska instytucja (od 1950 UDT); archiwum Vereinu — losy nieznane.
- W statucie 1880 nie ma słowa o dźwigach (Aufzug/Fahrstuhl) — dozór dźwigów pojawił się w kompetencjach DÜV dopiero z przepisami pruskimi ok. 1890–1900 (do potwierdzenia w późniejszych statutach/sprawozdaniach — nie znaleziono w PBC).
Osoby, daty, miejsca i instytucje w dokumencie
- Instytucje: Westpreußischer Verein zur Überwachung von Dampfkesseln, Danzig (zał. ≤1880); Verein westpreußischer Landwirthe; drukarnia A. W. Kafemann, Danzig.
- Daty: 1880-04-20 (Dirschau).
- Powiązania: opracowanie projektu rozdz. 4 i 6.1; metryczki APGoG 2,966/189–220 (odbiór dźwigu 1910–11).
Metryczka (dane opisu)
- Zbiór
- Druki, prasa i literatura fachowa, biblioteki cyfrowe (PBC, KPBC, archive.org), zbiory prywatne
- Pliki skanów
- Data (pełny zapis)
- 1880-04-20
- Hasła
- winda, dozór-techniczny, DÜV, Dampfkessel-Überwachungsverein, Danzig, 1880, kontekst
- Odczyt
- model Fable (ocr lokalny + lektura), 2026-08-28 — zob. metoda