C-101 · 1902–1927 · Ludzie: lokatorzy, twórcy, prasa (1909–1954)
Wolschon: 90 budowli, 63 domki dla weteranów i 18 lat na czele rady miejskiej
ludziewielka historia w małych zapisach
Hermann Wolschon (ur. 16 VI 1862 w Gdańsku) — architekt i mistrz budowlany, autor zrealizowanego projektu kamienicy z 1908 r. i kierownik jej budowy — ma w „Danziger Bürgerbuch” 1927 notę z portretem, opisującą całą jego karierę. Uczył się rzemiosła praktycznie („Er lernte das praktische Bauhandwerk und absolvierte ein Bauseminar” → „Wyuczył się praktycznego rzemiosła budowlanego i ukończył seminarium budowlane”), bez studiów na politechnice. Po latach pracy jako architekt, kierownik budów i urzędnik budowlany usamodzielnił się w Gdańsku, a w 1902 r., gdy Sopot uzyskał prawa miejskie, przeniósł tam biuro.
„Außer Bauten in Danzig und Umgegend hat er allein in Zoppot ca. 90 größere Bauvorhaben, außer vielen Umbauten, nach eigenen Entwürfen ausgeführt.” → „Poza budowlami w Gdańsku i okolicy zrealizował w samym Sopocie ok. 90 większych przedsięwzięć budowlanych według własnych projektów, nie licząc licznych przebudów.” Nota podaje też: „Er war auch Bauleiter von den in der Stadt Zoppot zuerst hergestellten 63 Kriegerheimstätten.” → „Był też kierownikiem budowy pierwszych 63 domostw dla weteranów wzniesionych w mieście Sopocie.” Kriegerheimstätten („domostwa weteranów”, forma osadnictwa dla inwalidów i kombatantów I wojny) to w Sopocie nazwa własna ulicy: w księdze adresowej 1936/37 figuruje dział „Kriegerheimstätten, früher Heimstraße, < Neustädter Straße >” → „Kriegerheimstätten, dawniej Heimstraße, [odchodzi od] Neustädter Straße” (numery 5–52, mieszkańcy to robotnicy, murarze, ogrodnik, rangierzy; domy 23a–c i 28b są własnością magistratu w zarządzie Wohnungsbauverein).
Ulica Heimstraße pojawia się w księgach adresowych Sopotu po raz pierwszy w roczniku 1922 (opisana wtedy jako „Nebenstraße der Neustädter Chaussee” → „ulica boczna szosy do Wejherowa”; numery od 1 do 44); w roczniku 1919/20 jeszcze jej nie ma. Osiedle powstało zatem ok. 1920–21 PRAWDOPODOBNE. Nazwę „Kriegerheimstätten” nadano jej w 1934 r., w tej samej fali przemianowań, w której Schulstraße stała się Mackensenallee. Neustädter Straße to dzisiejsza ul. Wejherowska, a Heimstraße/Kriegerheimstätten to dziś ul. Małopolska w Sopocie (wg zestawienia dawnych nazw ulic sopockich — źródło wtórne) PRAWDOPODOBNE.
O działalności publicznej nota mówi: „Er ist seit 1900 Mitglied des Hausbesitzervereins und seit 1908 Vorsitzender. Seit 1909 ununterbrochen bis heute Stadtverordneten-Vorsteher, Vorsitzender der Zentrumspartei und Vorsitzender der Zentrumsfraktion…” → „Od 1900 r. jest członkiem Związku Właścicieli Domów, a od 1908 jego przewodniczącym. Od 1909 nieprzerwanie do dziś przewodniczący rady miejskiej, przewodniczący partii Centrum i przewodniczący frakcji Centrum…”. Przez co najmniej 18 lat (1909–1927) kierował więc radą miejską Sopotu.
Był też przewodniczącym katolickiego stowarzyszenia budowy domu związkowego i towarzystwa „Concordia” oraz kandydatem do Volkstagu. Nota zaznacza, że jest „gerichtlich beeideter Bausachverständiger” — zaprzysiężonym biegłym sądowym w sprawach budowlanych dla sądów Wolnego Miasta. Bürgerbuch to wydawnictwo biograficzno-reklamowe, więc dane pochodzą od samego zainteresowanego — traktujemy je jak relację, nie jak dokument urzędowy.
Źródło: materiały projektu (l. ~7729–7757, Danziger Bürgerbuch 1927, s. 120–121; źródło wtórne/autoprezentacja); materiały projektu (l. 40522 nn.), — OCR ⚠; zestawienie dawnych nazw ulic Sopotu, mojemiastosopot.pl.tl (źródło wtórne, dostęp 29 VIII 2026)
Pewność: treść noty / PRAWDOPODOBNE datowanie i lokalizacja osiedla.