C-131 · Ślady in situ, współczesność i legendy (2020–2026)
Witraże w trzech barwach i fotografia dwóch kobiet na ich tle z około 1930 roku
technika i luksustropy w budynkuludzie
Balkony kamienicy, ustawione w piony od północy i od południa, zamykają od zewnątrz stalowe osłony przeciwwiatrowe i przeciwdeszczowe z przeszkleniem typu witrażowego — element, który badania z 2020 r. uznały za jeden z najlepiej zachowanych oryginałów: „zachowały się pierwotne metalowe ramiaki z dekoracyjnymi podziałami na przeszklenia typu witrażowego. Niektóre z zachowanych szyb mogą być jeszcze pierwotne”. Kolorów jest trzy: „w przeszkleniach powtarzają się maksymalnie trzy kolory szkieł: białe/bezbarwne, miodowe i słomkowo żółte”.
Projekt elewacji z XII 2020 zrekonstruował układ dedukcyjnie, bo wtórnych wstawek narosło przez sto lat sporo: „Przypuszczalnie oryginalny układ polegał na pierwszej od zewnątrz obwódce z dużych szkieł przezroczystych, następnie obwódka z małych szkieł w kolorze żółtym, później kolejna obwódka ze szkła przeźroczystego i środek miodowy”. Na rysunku detalu „a” w polu środkowym widać motyw roślinny z dwóch wygiętych, przeciwstawnych łodyg. Konserwator zabytków postawił w decyzji z 15 II 2021 warunek najostrzejszy z całej dziewiątki: „Należy bezwzględnie zachować oryginalne błony szklane w osłonach balkonowych. Szklenie do uzupełnień powinno być analogiczne pod względem kolorystyki i faktury jak szklenie oryginalne.” Spełniono go inaczej, niż zakładał urząd (C-203).
Najstarszym świadectwem tego szkła jest fotografia ze zbiorów Muzeum Sopotu: Martha Claaszen, wdowa po konsulu Erneście Auguście Claaszenie, i jej córka Ruth, lokatorki spod Schulstraße 44 (poczta z Danii pod tym adresem: 1 I i 22 VII 1931), roześmiane, w pełnym słońcu, na balkonie swojego mieszkania. Za nimi szklenie w ołowiu o podziale „ramka w ramce” z falistą linią, ten sam wzór co w zachowanych osłonach balkonów. Zdjęcie wykonano około 1929–1935 r. To najstarsze znane zbliżenie detalu kamienicy. Potwierdza, że witrażowe oszklenie osłon istniało już około 1930 r. Z tego samego zbioru pochodzi zimowe ujęcie ulicy przed kamienicą: kobieta trzyma konia zaprzężonego do sań, a za drzewami widać pion przeszklonych balkonów.
Źródło: dokumentacja remontu 2020–21 → s. 2, 8; dokumentacja remontu 2020–21 (pkt 6.12); dokumentacja remontu 2020–21 (detal „a”); dokumentacja remontu 2020–21 ✓ → s. 17, warunek 6; Fot.: Dwie fotografie i dwie koperty… ✓
Pewność: cytaty i koperty / PRAWDOPODOBNE tożsamość kobiet (za przekazem zbioru) i datowanie zdjęć.