Akta gruntowe, tom I · APGoG 146,684 · k. 100,0
Uwierzytelniony odpis testamentu wzajemnego małżonków Aspolm (1864)
Najedź kursorem — lupa · kliknij — powiększenie (kółko myszy, dwa palce, strzałki)
Nagłówek/uwierzytelnienie (k. 100r): Królewski Sąd Rejonowy w Sopocie. „Zużyto stempel za 1,50 marki.” — „Uwierzytelniony odpis do akt K. 9/87. Wypis.” Na marginesie: „Ogłoszono dnia 8 listopada 1887, podp. Meyer, asesor.”
Testament (k. 100r–101r), Gdańsk, 14 września 1864: „My, niżej podpisani małżonkowie Aspolm — malarz Alexander Daniel Wilhelm i Friederike Julianne z domu Apreck (w odczycie odpisu: „Spreck”) — postanawiamy na wypadek naszej śmierci, co następuje: Oboje żyjemy w pierwszym małżeństwie i we wspólności majątkowej i nie mamy dzieci. Na wypadek, gdyby w chwili śmierci tego z nas, które umrze pierwsze, nie było dzieci z naszego małżeństwa, pozostały przy życiu ma być spadkobiercą uniwersalnym zmarłego. Tych z naszych najbliższych krewnych, którzy nas ewentualnie przeżyją, ograniczamy do ustawowego zachowku ze spadku. Jeżeli natomiast w chwili śmierci jednego z nas będą dzieci z naszego małżeństwa, wchodzi zwykłe dziedziczenie ustawowe; pozostały przy życiu ma jednak w takim wypadku, jeżeli pozostanie niezamężny/nieżonaty, aż do swojej śmierci prawo użytkowania (Nießbrauch) całego majątku wspólnego i ma być uprawniony rozporządzać spadkiem zmarłego całkowicie swobodnie i bez ograniczeń. Żadne z naszych ewentualnych dzieci nie ma prawa przed śmiercią obojga z nas żądać czegokolwiek z majątku ani jego podziału. Pozostały przy życiu ma prawo zbywać i obciążać zastawem nieruchomości i inne przedmioty ze spadku zmarłego, odbierać rzeczy i pieniądze od sądów, innych władz i osób prywatnych i wystawiać na to wiążące pokwitowania, wnosić i zezwalać na wpisy i wykreślenia w księdze hipotecznej, cedować na inne osoby prawa i wierzytelności spadku lub majątku wspólnego, zrzekać się ich, zawierać umowy i ugody wszelkiego rodzaju, samodzielnie prowadzić procesy dotyczące spadku, występować o rejestrację i opis nieruchomości oraz reprezentować masę spadkową w tym postępowaniu. Gdańsk, 14 września 1864. Podp. Alexander Daniel Wilhelm Aspolm; Friederike Julianne Aspolm z domu Apreck. (miejsce pieczęci)”
Protokół złożenia testamentu do depozytu (k. 101r–103r), Gdańsk, 14 września 1864, przed Królewskim Sądem Miejskim i Powiatowym: Przed niżej podpisanymi deputowanymi do przyjmowania testamentów stawili się dziś małżonkowie Aspolm — malarz Alexander Daniel Wilhelm i Friederike Julianne z d. Apreck — zamieszkali tutaj, przy Hundegasse nr 72 [dziś ul. Ogarna w Gdańsku]. Nie byli sędziom znani osobiście, tożsamość poświadczył znany sądowi i zaprzysiężony woźny sądowy Klahn, który tę część protokołu podpisał. Co do zdolności do czynności prawnych małżonków — jak wykazała rozmowa z nimi — brak zastrzeżeń. Oświadczają, że ich wolą jest złożyć sporządzony już na piśmie testament do sądowego przechowania, i przekazują kopertę (Convolut) formatu listowego, zamkniętą z jednej strony czerwoną pieczęcią z literami D. W., oświadczając, że zawiera ona ich ostatnią wolę, spisaną własnoręcznie przez męża i podpisaną własnoręcznie przez oboje po odczytaniu i zaaprobowaniu. Deputacja umieściła na kopercie w obecności małżonków adnotację: „Ten testament złożyli dziś małżonkowie Aspolm […] zamieszkali przy Hundegasse 72, zamknięty, do sądowego przechowania. Gdańsk, 14 września 1864. Podp. Mix, radca sądu miejskiego i powiatowego — podp. Feithorn, aktuariusz.” Następnie obok prywatnej pieczęci odciśnięto dwukrotnie pieczęć komisji sądowej i w tej postaci przyjęto testament do depozytu. Małżonkowie oświadczają, że do aktu testamentowego nie użyto nigdzie stempla; wartość przedmiotu dla obliczenia kosztów podają na 100 talarów i wnoszą o przyjęcie testamentu ad depositum oraz o doręczenie im poświadczenia złożenia po uiszczeniu kosztów. „Zatwierdzam — Alexander Daniel Wilhelm Aspolm; zatwierdzam — Friederike Julianne Aspolm z domu Apreck.” Podp. Mix — Feithorn.
Protokół ogłoszenia testamentu (k. 104), Gdańsk, 8 listopada 1887: W terminie wyznaczonym na dziś ma zostać ogłoszony testament zmarłego 16 października 1887 mistrza malarskiego Alexandra Aspolma i jego małżonki. Stawili się (uznani za tożsamych i zdolnych do czynności): 1) ustanowiony dla nieznanych spadkobierców kurator procesowy (Official-Mandatar) mecenas Weiß; 2) wdowa Friederike Aspolm z d. Apreck, zamieszkała Poggenpfuhl 85 [dziś Żabi Kruk w Gdańsku]. Testament, zamknięty dwiema pieczęciami sądowymi i jedną prywatną, wydano deputowanemu w celu ogłoszenia i zbadania — akt zgonu spadkodawcy i poświadczenie złożenia testamentu znajdują się w aktach; napis na kopercie odpowiada protokołowi z 14 września 1864. Po stwierdzeniu przez stawających, że pieczęcie są nienaruszone, wyjęto testament z koperty bez niszczenia pieczęci i ogłoszono przez wyraźne odczytanie. Okazano także podpis testatora i zaprotokołowano jego rozpoznanie przez stawającą ad II. Mec. Weiß wnosi o zwykły odpis. Podp. Weiß. Stawająca ad II (wdowa) oświadcza ponadto: „Z naszego małżeństwa żyje jedna córka…” [tekst urywa się — dalszy ciąg na karcie 105].
Karta 100 recto (100,0.jpg)
Nagłówek drukowany: Königliches Amtsgericht / Zoppot. Paginacja rkps prawy górny róg: 100
Notatka na marginesie lewym (pisana pionowo):
Publicirt, den 8. November 1887 gez: Meyer Aßeßor. [odczyt niepewny: „Meyer Assessor”]
1,50 Mark Stempel verbraucht.
Beglaubigte Abschrift zu den Akten K. 9/87
Ausfertigung
Nachstehendes Testament und Verhandlungen:
Wir, die unterzeichneten Maler Alexander Daniel Wilhelm und Friederike Julianne geb. Spreck Aspolm’sche Eheleute bestimmen für unseren Todesfall wie folgt:
Wir leben beide in erster Ehe und Gütergemeinschaft und haben keine Kinder.
Für den Fall, daß bei dem Tode des zuerst versterbenden von uns keine Kinder aus unserer Ehe vorhanden sind, soll der Ueberlebende des Verstorbenen Universalerbe sein.
Diejenigen unserer nächsten Verwandten, welche uns etwa überleben, beschränken wir auf den gesetzlichen Pflichttheil aus unserem Nachlaß.
[kustosz u dołu: „Sind”]
Karta 100 verso (100,1.jpg)
Sind dagegen, wenn einer von uns stirbt, Kinder aus unserer Ehe vorhanden, so tritt gerade [odczyt niepewny: „gerade”] die gesetzliche Erbfolge in unseren Nachlaß ein; der Ueberlebende soll jedoch in diesem Fall, wenn er unverheirathet bleibt, bis zu seinem Tode den Nießbrauch unseres gemeinschaftlichen Vermögens haben, und berechtigt sein, auch über den Nachlaß des Verstorbenen ganz frei und unbeschränkt zu verfügen. Keins unserer etwaigen Kinder soll berechtigt sein, vor unserem beiderseitigen Tode aus unserem Vermögen etwas oder die Theilung desselben zu verlangen.
Der Ueberlebende soll berechtigt sein, Grundstücke und andere Gegenstände von dem Nachlasse des Verstorbenen zu veräußern und zu verpfänden, Sachen und Gelder von Gerichten, von anderen Behörden und von Privatpersonen in Empfang zu nehmen und darüber verbindlich zu quittiren,
[kustosz: „Eintragungen”]
Karta 101 recto (101,0.jpg)
Nagłówek drukowany: Königliches Amtsgericht / Zoppot. — paginacja 101
Eintragungen und Löschungen beim Hypothekenbuche zu beantragen und zu bewilligen, Rechte und Forderungen des Nachlasses oder des gemeinschaftlichen Vermögens an Andere abzutreten, denselben zu entsagen oder Verzicht darauf zu leisten, Verträge jeder Art mit ihnen [odczyt niepewny: „mit ihnen” / „mithin”] und Vergleiche jeder Art abzuschließen, Prozeße, welche den Nachlaß betreffen, allein zu führen, [odczyt niepewny: Eintritte] jeder Art mit, für auch die Registration und Beschreibung von Grundstücken zu beantragen und die Nachlaßmasse in dem Verfahren darüber zu vertreten.
Danzig, den 14. September 1864 gez. Alexander Daniel Wilhelm Aspolm Friederike Julianne Aspolm geborene Spreck. (L. S.)
———
Verhandelt, Danzig, den 14. September 1864
[kustosz: „nach”]
Karta 101 verso (101,1.jpg)
nach dem Königlichen Stadt- und Kreisgerichte.
Vor den unterzeichneten Verhandlungsdeputirten [odczyt niepewny: „Verhandlungsdeputirten”] zur Auf- und Annahme von Testa- menten erschienen heute die Maler Alexander Daniel Wilhelm und Friederike Julianne geb. Spreck- Aspolm’schen Eheleute von hier hierselbst Hunde- gasse No. 72 wohnhaft.
Dieselben sind den Unterzeichneten nicht von Person bekannt, wurden aber durch den gerichtlich bekannten und vereidigten [odczyt niepewny: „verpflichteten”] Gerichtsboten Klahn von hier vorgestellt [odczyt niepewny: „nachgewiesen”], welcher diesen Theil der Verhandlung nach dessen Vorlesung und Genehmigung unterschrieb.
gez. Klahn
Gegen die Dispositionsfähigkeit der Aspolm’schen Eheleute walten, wie die
[kustosz: „mit”]
Karta 102 recto (102,0.jpg)
Nagłówek drukowany: Königliches Amtsgericht / Zoppot. — paginacja 102
die mit ihnen stattgehabte Unterredung ergab, keine Bedenken ob.
Dieselben erklären, daß es ihr freier und wohlüberlegter Wille sei, ihr bereits schriftlich abgefaßtes Testament zur gerichtlichen Aufbewahrung zu übergeben und übergeben hierauf ein Convolut in Briefformat, das auf der einen Seite mit einem rothen, die Buchstaben D. W. enthaltenden Siegel verschlossen sei, mit der Erklärung, daß hierin ihr letzter Wille enthalten sei, den er, der Ehemann, selbst geschrieben, und sie beide, nach dessen Durchlesung und Genehmigung eigenhändig unterschrieben haben.
Die Deputation setzte hierauf auf das übergebene Convolut in Gegenwart der Aspolm’schen Eheleute folgenden Vermerk:
[kustosz: „Dieses”]
Karta 102 verso (102,1.jpg)
Dieses Testament haben heute die Maler Alexander Daniel Wilhelm und Friederike Julianne geborene Spreck-Aspolm’schen Eheleute hierselbst Hundegasse No. 72 wohnhaft, der unterzeichneten Gerichtl. Deputation verschloßen zur gerichtlichen Aufbewahrung übergeben.
Danzig, den 14ten September 1864 gez. Mix ([odczyt niepewny: Unterschrift]) gez. Feithorn Stadt- und Kreisgerichts-Rath Aktuar
Drückte dann ebenfalls dem Privatsiegel auf dem übergebenen Convolut in Gegenwart der Aspolm’schen Eheleute das Gerichts-Kommissionssiegel zwei Mal bei und nahm in dieser Gestalt das Testament zur gerichtlichen Aufbewahrung an.
Die Aspolm’schen Eheleute zeigen auf Befragen an, daß ein Stempel zu dem Testamentsbericht nirgends verwandt sei, geben
[kustosz: „das”]
Karta 103 recto (103,0.jpg)
Paginacja 103
das Object behufs Berechnung der Kosten auf 100 Thaler an und beantragen, das Testament ad depositum zu nehmen und ihnen Recognition [odczyt niepewny] über die erfolgte Niederlegung bei Erstattung der Kosten zuzustellen.
genehmigt Alexander Daniel Wilhelm Aspolm genehmigt Friederike Julianne Aspolm geborene Spreck
gez. Mix ([odczyt niepewny: Unterschrift]) gez. Feithorn Stadt- und Kreisgerichts-Rath Aktuar
———— [duże skreślenie kasacyjne przez wolną część strony]
Verhandelt
Karta 103 verso (103,1.jpg)
Strona pusta, przekreślona linią kasacyjną; na górze i na dole słowo „Verhandelt” (dwukrotnie). Brak treści.
Karta 104 recto (104,0.jpg)
Paginacja 104
Verhandelt Danzig, den 8ten November 1887.
In dem nach der Verfügung von [nadpisane: auf] heute anstehenden Termine soll das Testament des am 16. Oktober 1887 verstorbenen Malermeisters Alexander Aspolm und Ehegattin publicirt werden.
Es waren, identisch und dispositionsfähig befunden, erschienen:
- der von den unbekannten Nachlaßerben bestellte Official-Mandatar, Herr Rechtsanwalt Weiß,
- die Wittwe Friederike Aspolm geb. Spreck wohnhaft Poggenpfuhl 85 [odczyt niepewny: numer 85].
Das 2 mal mit dem Gerichtssiegel und einmal mit einem Privatpetschaft verschlossene Testament ist dem Deputirten, da sich der Todtenschein des Erblassers und die Bescheinigung wegen Niederlegung des Testaments bei den Akten
[kustosz: „be…”]
Karta 104 verso (104,1.jpg)
befinden, behufs der Publikation und der Untersuchung ausgehändigt und trägt das Testament nach dem Couvert die Aufschrift, wie in der Verhandlung vom 14. September 1864.
Nachdem die Comparenten die Siegel des ihnen vorgelegten Testaments für unverletzt erkannt haben, wurde dasselbe dem Couvert, ohne die Siegel zu zerstören, entnommen und durch deutliches Vorlesen publicirt.
Auch die Unterschrift des Testators unter dem Testament wurde vorgezeigt und von der Comparentin ad II recog[noscirt] [odczyt niepewny] notirt.
Rechtsanwalt Weiß beantragt einfache Abschrift.
gez. Weiß
Comparentin ad II erklärt ferner: Aus unserer Ehe ist mir eine Tochter am Leben
[kustosz: „Leben” — tekst urywa się w połowie zdania; ciąg dalszy na karcie 105]
Komentarz
- Testatorzy. Małżeństwo Aspolm: mąż Alexander Daniel Wilhelm Aspolm, malarz / mistrz malarski (Maler, w 1887: Malermeister), i żona Friederike Julianne Aspolm z domu Apreck . W tym uwierzytelnionym odpisie (ręka pisarza sądowego) nazwisko panieńskie odczytano we wszystkich wystąpieniach jako „Spreck”; własnoręczny podpis wdowy z 10 XI 1887 brzmi „Friederike Aspolm geb. Apreck” (k. 97,1).
- Treść testamentu. Testament wzajemny (gemeinschaftliches Testament) z 14 IX 1864: przy braku dzieci — pozostały przy życiu małżonek jest spadkobiercą uniwersalnym, krewni ograniczeni do zachowku; przy istnieniu dzieci — dziedziczenie ustawowe, ale z dożywotnim użytkowaniem całego majątku przez wdowę/wdowca (pod warunkiem niezawierania nowego małżeństwa) i z bardzo szerokim pełnomocnictwem do zbywania i obciążania nieruchomości oraz do wpisów/wykreśleń hipotecznych . To wyjaśnia, dlaczego dokument trafił do akt gruntowych Blatt 295: jest podstawą legitymacji wdowy jako właścicielki i osoby uprawnionej do rozporządzania parcelą PRAWDOPODOBNE.
- Chronologia sukcesji. Mąż zmarł 16 X 1887 (trzy tygodnie po tym, jak 24 IX 1887 wylicytował działkę Blatt 295, k. 90); testament ogłoszono 8 XI 1887 w Gdańsku, a uwierzytelniony odpis wpięto do akt licytacji przymusowej Mielkego K 9/87 (por. k. 84, 86) i do sopockich akt gruntowych. 16 XI 1887 jako właścicielki wpisano wdowę Friederike Aspolm z d. Apreck i córkę Johannę Drabandt z d. Aspolm, z dożywotnim użytkowaniem wdowy (k. 86,0) .
- Testament a córka. Testament z 1864 stwierdza „nie mamy dzieci”, ale w 1887 wdowa oświadcza, że z małżeństwa żyje jedna córka (k. 104v, zdanie urwane) — to Johanna Drabandt z d. Aspolm (k. 94,0, 86,0). Weszła więc w życie klauzula „na wypadek dzieci”: córka dziedziczy ustawowo, wdowa zachowuje dożywotni użytek i pełne prawo rozporządzania PRAWDOPODOBNE.
- Brak odniesień do Sopotu. Dokument dotyczy wyłącznie osób i adresów gdańskich (Hundegasse 72 w 1864, Poggenpfuhl 85 w 1887). Działkę Blatt 295 Aspolm nabył nie od Grzenkowskich, lecz z licytacji przymusowej przeciw Mielkemu (po Grzenkowskich właścicielami byli Frieder 1885, Beckauer i Mielke 1887) .
- Uwaga techniczna. Karta 103v jest pusta (wykreślona); dokument jest ciągły od 100r do 104v i kontynuuje się na karcie 105.
Osoby, daty, miejsca i instytucje w dokumencie
- Osoby:
- Alexander Daniel Wilhelm Aspolm — malarz / mistrz malarski (Maler, Malermeister), Gdańsk, Hundegasse 72; testator; zm. 16 X 1887
- Friederike Julianne Aspolm, z domu Apreck (w odczycie odpisu: Spreck) — żona, potem wdowa; w 1887 zam. Poggenpfuhl 85 w Gdańsku
- córka małżonków Aspolm — wymieniona (bez imienia w tym fragmencie) w oświadczeniu wdowy 8 XI 1887; to Johanna Drabandt z d. Aspolm (k. 86,0, 94,0)
- Mix — Stadt- und Kreisgerichts-Rath, Gdańsk 1864
- Feithorn — Aktuar, Gdańsk 1864 [odczyt nazwiska: PRAWDOPODOBNE]
- Klahn — Gerichtsbote (woźny sądowy), poświadczył tożsamość 1864
- Weiß — Rechtsanwalt, Official-Mandatar nieznanych spadkobierców, 1887
- Meyer — Assessor, adnotacja o publikacji 8 XI 1887 PRAWDOPODOBNE
- Daty: 14 IX 1864 (testament i złożenie do depozytu); 16 X 1887 (śmierć A. D. W. Aspolma); 8 XI 1887 (ogłoszenie testamentu, sporządzenie odpisu)
- Kwoty: stempel 1,50 marki (odpis 1887); wartość przedmiotu dla kosztów: 100 talarów (1864)
- Sygnatury: K. 9/87 (Königliches Amtsgericht Zoppot — akta licytacji przymusowej Mielkego); (L. S.) pod testamentem; pieczęć prywatna z literami D. W.
- Adresy/numery posesji: Gdańsk, Hundegasse 72 (1864); Gdańsk, Poggenpfuhl 85 (1887).
Metryczka (dane opisu)
- Zbiór
- Akta gruntowe, tom I (Grund-Akten Zoppot Band 63 VIII Blatt 295, Vol. I), APGoG 146,684
- Pliki skanów
- 100,0.jpg, 100,1.jpg, 101,0.jpg, 101,1.jpg, 102,0.jpg, 102,1.jpg, 103,0.jpg, 103,1.jpg, 104,0.jpg, 104,1.jpg
- Data (pełny zapis)
- 1864-09-14 (testament i protokół złożenia); 1887-11-08 (protokół ogłoszenia); odpis uwierzytelniony 1887
- Hasła
- testament, właściciel, sukcesja, Aspolm, Apreck, Danzig, K.9/87
- Odczyt
- model Opus, 2026-08-23 — zob. metoda