C-126 · Ślady in situ, współczesność i legendy (2020–2026)
Elewacje z 1989 r. a projekt z 1908 r.: co zniknęło, a czego nigdy nie zbudowano
rozbieżności źródeł, legendytropy w budynku
W czerwcu 1989 r. zespół pracujący dla PKP Oddziału Budynków w Sopocie (J. W. Więcławski, J. Prorwicz [?], J. Grzyb) narysował cztery widoki kamienicy — wschodni „od str. ulicy”, południowy, zachodni i północny — jako podkład do projektu adaptacji strychu. Zestawienie ich z zatwierdzonym 2 IV 1908 r. projektem Hermanna Wolschona (arkusz Blatt III — „Strassen-Ansicht”, elewacja od ulicy) na pierwszy rzut oka wygląda jak katalog strat. W 1989 r. nie ma ostrołuków ani maswerków loggii ani obramień okiennych z kluczami, gzymsy sprowadzono do prostych pasów, a dekoracja to już tylko geometryczne płyciny balustrad i fryz z kasetonów.
Nie ma też łukowego portalu, który Wolschon narysował pośrodku parteru elewacji frontowej (ponowne sprawdzenie skanu potwierdziło, że portal jest tam narysowany). Różnice te nie wynikają jednak ze skuwania detalu. Neogotyckie loggie widnieją na arkuszu z 1908 r. na naklejonych kalkach, jako wariant. Cały projekt frontowy z 1908 r. zdezaktualizował projekt zamienny Schmidtkego z 1909 r. Pogłębił on dom, zamienił otwarty dziedziniec na krytą studnię ze schodami kręconymi, wprowadził windę i przeniósł wejście z frontu na elewację północną; według mieszkańców wejścia od ulicy nigdy nie było (C-196).
Rysunek z 1989 r. przedstawia więc wiernie budynek w postaci, w jakiej go zbudowano. Rzeczywiste różnice są dwie: rysownik z 1989 r. pokazuje wokół płaskiej górnej połaci ażurową attykę/balustradę z prostokątnych płycin, której nie ma ani na projektach, ani na skanie 3D z 2020 r., a na elewacji południowej znikły dwa skrajne szczyty i ornamenty w tympanonach znane z projektu 1908. Nie wiadomo, czy to skutek powojennych przemurowań, czy konwencji rysunku. Za rzeczywistą zmianą przemawia to, że ten sam rysownik skrupulatnie oddał sterczyny, medaliony w szczytach facjat i witrażowe kwatery, więc raczej rysował, co widział.
Źródło: PKP 1988–89: Widok wschodni (od ulicy) z…, materiały projektu, materiały projektu, materiały projektu; PL: Blatt III — elewacje frontowa i… ✓; materiały projektu; dokumentacja remontu 2020–21 ✓
Pewność: treść rysunków / PRAWDOPODOBNE wyjaśnienie różnic projektem 1909 / HIPOTEZA los attyki i szczytów bocznych.