„R. Karstädt / ELBING”: tabliczka wykonawcy na kracie szybu windy

W sierpniu 2026 r. mieszkanka kamienicy sfotografowała wnętrze klatki schodowej i szybu dawnego dźwigu osobowego. Na wszystkich kondygnacjach, od parteru po ostatni spocznik, zachowała się oryginalna secesyjna oprawa szybu. Są to kute kraty z wypełnieniem z siatki drucianej, zwieńczone półkolistym tympanonem z promienistych prętów (motyw wschodzącego słońca), z fryzem z nitowanych kółek, polami eliptycznymi, pękami falistych prętów i rozetami w formie owalnego kwiatu (dziś złoconymi po remoncie 2012). Na parterze brama jest wyższa i pełnowymiarowa.

Na piętrach kraty mają dwuskrzydłowe drzwi ze zwykłym zamkiem skrzynkowym na klucz, bez śladu rygla blokowanego położeniem kabiny; takie rozwiązanie było typowe dla dźwigów sprzed 1914 r., obsługiwanych przez windziarza. Te same elementy inwentaryzacja Technicznej Spółdzielni Pracy „Wodnik” opisała w kwietniu 1988 r. jako „drzwi do nieistniejącego obecnie dźwigu osobowego ażurowe, ozdobne” i „szyb windy zabezpieczony siatką stalową” (C-117); wszystkie są na miejscu. Do słupka jednej z krat przykręcona jest odlewana tabliczka firmowa w dwóch ramkach: „R. Karstädt / ELBING”, czytelna mimo kilku warstw farby.

Richard Karstädt, Königlicher Hof-Schlossermeister (królewski nadworny mistrz ślusarski) z Elbląga, podpisał w listopadzie 1909 r. rysunki schodów kręconych i konstrukcji świetlika dla budowy Augusta Schmidtkego (C-033). Tabliczka pokazuje, że wykonał także ogrodzenie szybu z kratami przystankowymi. Trzy najbardziej efektowne roboty ślusarskie w tym domu wyszły więc z jednego warsztatu, zapewne z jednego zamówienia zimy 1909/10. Karstädt był jednak ślusarzem, nie fabrykantem dźwigów: jego firma „Karstädt & Hopp, Kunstschlosserei” (ślusarstwo artystyczne) ogłaszała się w 1900 r. w poszukiwaniu czeladników „auf Gitter- u. Bauarbeit” (do krat i robót budowlanych).

Tabliczka nie identyfikuje więc producenta dźwigu. Podaje go dopiero orzeczenie z 1964 r.: Maschinenfabrik Burckhardt & Ziesler z Chemnitz (C-219). Elbląski ślusarz zrobił oprawę, saksońska fabryka — maszynę i kabinę PRAWDOPODOBNE.