Co zostało z windy: krata, zamek, dwie belki w głowicy i pusta maszynownia

Kabina dźwigu zniknęła między wiosną 1964 a 1968 r. (C-116, C-219), ale szyb i jego otoczenie można obejrzeć; pokazują je zdjęcia mieszkańców z sierpnia 2026 r. Szyb jest pusty na całej wysokości: brak kabiny, prowadnic, lin i przeciwwagi. Biegnie w duszy schodów głównych, więc przez siatkę widać stopnie po drugiej stronie. Potwierdza to, że „przerywana” krawędź na rzutach z 1963, 1988 i 2000 r. oznaczała kratę i siatkę, a nie mur. Rzeczoznawca opisał ją w 1964 r. z dokładnością do milimetra: „siatki stalowej o średnicy drutu 2 mm i wielkości oczek 26 mm”, wysokość ścian szybu „od stopni schodów … 1950 mm”, drzwi szybowe „945 x 2110 mm” (C-219).

Na górze szyb kończy się na najwyższym spoczniku, bezpośrednio pod świetlikiem; nadszybia ani maszynowni górnej nigdy tu nie było. Orzeczenie z 1964 r. podaje: „Maszynownia boczna umieszczona obok podszybia”, napęd elektryczny, „wciągarka bębnowa” . Rzeczoznawca dodał, że nowy dźwig wymagałby „wybudowania maszynowni nad szybem w razie nie wyrażenia zgody przez R.D.T. na umieszczenie jej z boku podszybia”. Nie zbudowano ani jej, ani nowego dźwigu. Dziś głowicę zamyka niska (ok. 1,2 m) klatka z siatki, przykryta płaskim rusztem, na którym stoją doniczki ze storczykiem i draceną.

W głowicy zachowały się poprzeczne stalowe belki z otworami (być może belka krążków zwrotnych dźwigu linowego), a na ścianie okrągła, biała tarcza z czterema otworami i obok wytynkowana prostokątna wnęka. mieszkańcy opisuje ten zespół jako „kółko od mechanizmu wciągania windy” widoczne na strychu. Na zdjęciach widać małe kółko (krążek) o średnicy ok. 10 cm z czterema otworami, osadzone na ścianie. Jest za małe na koło linowe wciągarki (te mają 40–80 cm), pasuje natomiast do krążka prowadzącego cienką linkę: sterowniczą, sygnałową albo dzwonkową dźwigu z windziarzem (por. C-161).

Może to być też element dawnej instalacji elektrycznej. Rozstrzygnie zdjęcie z bliska. Dawna maszynownia w suterenie, opisana na rzucie z grudnia 1963 r. jako „050 MASZYN.”, została przebudowana na dwie mikropiwnice, a „w tych piwnicach były jeszcze w ścianach i podłodze jakieś resztki metalowych elementów, ale zostały usunięte wraz z remontem piwnic”. Na zdjęciu z 28 VIII 2026 widać tam strop betonowy z odciskiem deskowania, oparty na stalowej belce, biegnącą pod nim zardzewiałą rurkę Ø 3–4 cm wchodzącą w ścianę oraz cztery kikuty wielożyłowych przewodów obciętych przy stropie.

To ślad instalacji elektrycznej, jakiej w zwykłej komórce piwnicznej nie ma powodu prowadzić, ale nie dowód. Z całego urządzenia przetrwała więc oprawa architektoniczna (kraty Karstädta z zamkami, C-132) i pusty szyb. Na zdjęciu z piwnicy widać też oparte o ścianę stare drewniane skrzydło okienne z kutymi narożnikami i długim zakrętnikiem. Jeśli pochodzi z kamienicy, jest najlepiej zachowanym okazem jej pierwotnej stolarki.