Kamienica pod nadzorem banku: dwanaście przypadków wypowiedzenia kredytu

Renegocjując we wrześniu 1936 r. kredyt 60 000 guldenów, Krajowy Zakład Ubezpieczeń dla Pracowników Umysłowych zastąpił dawne, dwuzdaniowe warunki wypowiedzenia katalogiem dwunastu przypadków (lit. a–l), w których cała pożyczka staje się natychmiast wymagalna. Wyliczenie czyta się dziś jak instrukcję zarządzania kamienicą czynszową. Budynki muszą być „nieprzerwanie ubezpieczone od szkód pożarowych w akceptowanym przez wierzycielkę zakładzie ubezpieczeń, w wysokości każdorazowo wystarczającej na odbudowę”, z obowiązkiem okazania polis i wykazania przedłużenia najpóźniej cztery tygodnie przed wygaśnięciem (lit. c).

Nieruchomości nie wolno wydzierżawić w całości ani „pobrać z góry, scedować, zastawić” czynszów bez zgody wierzyciela (lit. e). Nieruchomość i budynki mają być „należycie utrzymywane … i wykorzystywane gospodarczo”, a „konieczne naprawy” wykonane niezwłocznie na polecenie wierzyciela (lit. f; o zakazie rozbiórki i zmiany sposobu zabudowy z tego samego punktu mówi C-084). Pełnomocnikowi wierzyciela nie wolno zabronić „wejścia na nieruchomość albo jej oględzin” (lit. i). Na żądanie trzeba przedłożyć „umowy najmu, dzierżawy lub sprzedaży dotyczące nieruchomości, zestawienie dochodów z najmu/dzierżawy” oraz dowody zapłaty danin publicznych (lit. h).

Do tego doszły klauzule finansowe: miejscem spełnienia świadczenia i wyłącznym sądem jest Gdańsk, a dłużniczka poddaje się natychmiastowej egzekucji „z całego mojego majątku”. Od 1936 r. właścicielka gospodarowała więc kamienicą pod stałym nadzorem instytucji kredytowej, a głównym zabezpieczeniem kredytu były czynsze. Stąd trop do dalszych poszukiwań: skoro bank miał prawo żądać zestawień czynszowych i umów najmu, mogły one powstać i trafić do jego akt — czyli do spuścizny Landesversicherungsanstalt/Reichsversicherungsanstalt für Angestellte HIPOTEZA (dokumentów takich w aktach gruntowych nie ma).