Jak się jeździło taką windą: linka, „martwy kąt” i klucz u windziarza

W dźwigu obsługiwanym, takim jak sopocki, nie było przycisków pięter. Przez kabinę biegła pionowo linka sterownicza (Steuerseil) o średnicy ok. 13 mm, na wysokości kabiny cieńsza i w konopnym oplocie „zwecks besserer Handhabung” → „dla lepszego chwytu”; pociągnięcie w dół albo w górę uruchamiało wciągarkę w maszynowni, ustawienie linki w położeniu środkowym ją zatrzymywało. Alternatywą była dźwignia (Hebelsteuerung). Położenie „stop” miało celowo „martwy kąt” 30–60°, żeby łatwiej było w nie trafić. Mimo to, jak pisze podręcznik konstruktorski z 1913 r., zatrzymanie kabiny równo z poziomem podestu zależało „von der Geschicklichkeit des Aufzugführers” → „od zręczności dźwigowego”.

Drzwi szybowe na kondygnacjach otwierał tylko specjalny klucz, „in Verwahrung des Fahrstuhlführers befindlichen” → „będący w przechowaniu windziarza”, a druga blokada zwalniała się dopiero wtedy, gdy kabina stała za drzwiami. Pasażer wzywał więc kabinę dzwonkiem albo głosem; windziarz zjeżdżał, otwierał kluczem, wiózł i odstawiał. Ta praktyka zgadza się z tym, co widać w kamienicy do dziś: zamek skrzynkowy na klucz w oryginalnych kratach szybu PRAWDOPODOBNE. Zgadza się też z układem budynku. Maszynownię przy dźwigach elektrycznych „zweckmäßig nach dem Keller verlegt” → „umieszcza się celowo w piwnicy”.

W Sopocie w suterenie mieszkał portier, który „stąd nadzorował dźwig i ogrzewanie” (C-040), i tam inwentaryzacja z 1963 r. zapisała pomieszczenie „MASZYN.”. Do sprawdzenia na miejscu zostaje, czy przy kratach szybu zachowały się ślady po przyciskach dzwonków przywoławczych; ich obecność albo brak rozstrzygnęłaby typ sterowania.