30 V 1906 · ciekawostka C-012
„Pięć ordynacji budowlanych w dwa lata” i stajnia na najwytworniejszej ulicy
Miesiąc po kupnie działki Schmidtke złożył (21 V 1906) podanie o pozwolenie na budowę według projektu architekta Heinricha Dunkela: dom mieszkalno-handlowy z piekarnią i sklepem kolonialnym w parterze. Odmowę dostał 29 maja. Nazajutrz odpisał sopockiemu Zarządowi Policji (Polizeiverwaltung — ówczesnej policji budowlanej) pismem, które jest najbarwniejszym dokumentem całej sprawy: o czterech rozporządzeniach budowlanych z 1904 r. i piątej ordynacji sprzed niespełna roku, o „najwytworniejszej ulicy”, na której dziś stawia się stajnię, o magistracie zarabiającym 4900 % na gruncie i o sobie, który „nie należy do spekulantów”. Kończy żądaniem: projekt „musi” zostać zatwierdzony, a za szkodę odpowie policja. Nie został — kamienicę zbudowano dopiero w latach 1909–10, według innego projektu i bez sklepów, bo nowa linia zabudowy odsunęła front od promenady.
Karta 1 z 2 · APGoG 2,966, k. 29 · pełny opis w archiwum
Pismo A. Schmidtkego do Zarządu Policji z 30 V 1906 — strona 1
DE Oryginał
[pieczęć wpływu:] Polizeiverwaltung Zoppot · Eingeg. d. 30. Mai 1906 · Tagebuch № 2790
Zoppot, den 30. Mai 1906. An die Polizeiverwaltung hier.
Der mir gestern hinsichtlich meines Baugesuchs vom 21. d. M. erteilte Bescheid, hat mich geradezu in Erstaunen gesetzt. Trotzdem ich viel mehr erfüllt, als die Baubestimmungen vorschreiben, will man über mein Projekt ganz niedergeschlagen sein. Als ich vor einem Jahre am Bergabhang baute, wurde mein ganzes Projekt über den Haufen geworfen und mir dadurch ein sehr großer Schaden zugefügt. Damals hieß es nach Herrn Bielefeld, der Bergabhang sei die vornehmste Straße, heute baut man hier einen Pferdestall. Jetzt, wo ich in der Schulstraße ein sehr schönes Wohnhaus erbauen will, sagt man mir wieder „ja aber doch nicht an der Schulstraße?”
Zoppot hat im Jahre 1904, 4 verschiedene Bauverordnungen erhalten, und als die Bürger sich mit Recht darüber beschwerten, da wurde vor noch nicht einem Jahre, unter Zustimmung der Regierung die 5. Bauordnung erlassen. Nun war die Meinung, daß diese nun doch von Bestand sein würde, was aber nun[?] nicht der Fall ist; die Bauordnung soll nicht weit genug gehen. Auch die Breite der Straße von 20 m soll nicht mehr genügen, obgleich diese Breite erst vor einigen Wochen beschlossen worden ist.
Was ist das nur für ein Wechsel in den Ansichten! Man verliert da ja jeden Anhalt. Bei dem Wagner’schen Bau wurde darauf hingewiesen, Zoppot würde bald an die Grenze der Leistungsfähigkeit angelangt sein, wollte man nur Ein- oder Zweifamilienhäuser bauen. Es wurde auch auf die Ausnutzung des teuren Grund und Bodens hingewiesen. Diese Erwägungen wurden für einen reichen Herren geltend gemacht. Ich zahle im Verhältnis mehr [→ k. 30]
PL Przekład
[pieczęć wpływu:] Zarząd Policji Sopot · wpłynęło 30 maja 1906 · dziennik nr 2790
Sopot, 30 maja 1906. Do Zarządu Policji, tutaj.
Wydana mi wczoraj decyzja w sprawie mojego podania budowlanego z 21 bm. wprawiła mnie wprost w zdumienie. Mimo że spełniam znacznie więcej, niż nakazują przepisy budowlane, chce się nad moim projektem załamywać ręce. Gdy przed rokiem budowałem przy Bergabhang, cały mój projekt wywrócono do góry nogami, wyrządzając mi bardzo wielką szkodę. Wówczas mówiono — wedle pana Bielefelda — że Bergabhang jest najwytworniejszą ulicą; a dziś buduje się tam stajnię. Teraz, gdy chcę wznieść przy Schulstraße bardzo piękny dom mieszkalny, znów mi się mówi: „tak, ale przecież nie przy Schulstraße?”
Sopot otrzymał w 1904 r. cztery różne rozporządzenia budowlane, a gdy obywatele słusznie się na to skarżyli, przed niespełna rokiem wydano — za zgodą rejencji — piątą ordynację budowlaną. Sądzono, że ta wreszcie się utrzyma; co jednak znów[?] nie ma miejsca — ordynacja ma rzekomo nie iść dość daleko. Także szerokość ulicy 20 m ma już nie wystarczać, choć tę szerokość uchwalono zaledwie kilka tygodni temu.
Cóż to za zmienność poglądów! Traci się wszelki punkt oparcia. Przy budowie Wagnera wskazywano, że Sopot rychło osiągnie granicę wydolności, gdyby budowano wyłącznie domy jedno- i dwurodzinne. Wskazywano też na potrzebę wykorzystania drogiego gruntu. Te względy wysuwano na rzecz bogatego pana. Ja płacę proporcjonalnie więcej [→ k. 30]
Uwagi: odczyt, kontekst, dalszy ciąg sprawy
„Will man über mein Projekt ganz niedergeschlagen sein” — dosłownie „chce się być z powodu mojego projektu zupełnie przygnębionym”: zwrot ironiczny (urząd udaje konsternację), nie stwierdzenie odmowy. Bergabhang (dziś ul. Winieckiego) — wcześniejsza budowa Schmidtkego, ok. 1905; „budowa Wagnera” — precedens, którego nie zidentyfikowano. Karta sprawdzona na skanie (QA 2026-08-27).
Karta 2 z 2 · APGoG 2,966, k. 30 · pełny opis w archiwum
Pismo A. Schmidtkego z 30 V 1906 — strona 2 (zakończenie i podpis)
DE Oryginał
Steuern, als dieser Herr, (513 M.) Bei mir will man diese Bemerkungen nicht gelten lassen erwidert mir. Warum bestehen[?] Sie so hart?
Ja, soll man denn, wenn man ein Grundstück zu bauen gekauft, noch bei Polizei und Magistrat anfragen, ob der Preis nicht zu hoch ist oder ob er diesen Behörden auch genehm ist? Ich werde gefragt, ob mein Bau eine Kapitalanlage ist. Sollte der Magistrat nicht ebenfalls der größte Kapitalanleger sein? Er stellt den Grund und Boden, für den ca 20–25 Pf. pro Quadratmeter gezahlt hat, mit 10 M. zum Verkauf, das ist ein Gewinn von 4900 %.
Ich weise nochmals darauf hin, daß ich bei meinem Projekt viel mehr erfüllt habe, als vorgeschrieben. Das Projekt habe ich von vornherein von Sachverständigen[?] begutachten lassen, die es ganz […]. Ich gehöre nicht zu den Spekulanten, die schlechtes Material verwenden, Leute betrügen und den Ort mit schlechten Bauten verunzieren.
Das Projekt muß mir genehmigt werden. Sollte es dennoch nicht geschehen, so werde ich dieses Mal mein Recht weiter suchen, das mir unzweifelhaft zugestanden werden wird; die Polizeiverwaltung mache ich aber für den mir verursachten Schaden verantwortlich.
Hochachtungsvoll Schmidtke.
PL Przekład
…podatków niż ów pan (513 marek). U mnie tych argumentów nie chce się uznać — odpowiada mi się. Dlaczego są Państwo tak nieustępliwi[?]?
Czy naprawdę, kupiwszy działkę pod budowę, trzeba jeszcze pytać policję i magistrat, czy cena nie jest zbyt wysoka albo czy odpowiada ona tym władzom? Pyta się mnie, czy moja budowa jest inwestycją. Czyż magistrat nie jest przypadkiem największym inwestorem? Wystawia on na sprzedaż grunt, za który zapłacił ok. 20–25 fenigów za metr kwadratowy, po 10 marek — to zysk 4900 %.
Wskazuję ponownie, że w moim projekcie spełniłem znacznie więcej, niż nakazują przepisy. Projekt dałem od początku zaopiniować rzeczoznawcom[?], którzy […]. Nie należę do spekulantów, którzy używają złego materiału, oszukują ludzi i szpecą miejscowość lichymi budowlami.
Projekt musi zostać mi zatwierdzony. Gdyby jednak tak się nie stało, tym razem będę dochodził swojego prawa dalej — a niewątpliwie zostanie mi ono przyznane; Zarząd Policji czynię natomiast odpowiedzialnym za wyrządzoną mi szkodę.
Z wyrazami szacunku, Schmidtke.
Uwagi: odczyt, kontekst, dalszy ciąg sprawy
Karta o średniej pewności odczytu: kilka słów, oznaczonych [?], pozostaje nierozstrzygniętych; sens całości nie budzi wątpliwości. Rachunek Schmidtkego (20–25 fenigów → 10 marek = 4900 %) jest arytmetycznie poprawny dla 20 fenigów. O tym, co z projektu zostało: pozwolenie na budowę (dokument 4) wydano dopiero 2 IV 1908, na projekt innego architekta.
Oznaczenia: [ ] uwagi wydawcy · [?] odczyt niepewny · […] miejsce nieczytelne · przekreślenie skreślone w oryginale. Pisownia epoki zachowana (daß, Miether).