I–II 1912 · ciekawostka C-040
Portier od windy i kotłowni — raport sierżanta i legalizacja po fakcie
Mieszkanie dozorcy zaplanowano od początku: na rzucie piwnic z 1908 r. widnieje podpis „Wohnräume für den Portier”. Po zasiedleniu domu funkcję objął Franz Rutkowski z żoną. 3 stycznia 1912 r. do policji trafił anonimowy sygnał, że w domu Schmidtkego „rzekomo znów zamieszkane są” zakazane pomieszczenia poddasza i piwnic; sierżant policji sprawdził i 9 stycznia zameldował: poddasze od torów puste, ale w piwnicy trzy mieszkania — „zamieszkane od samego początku”. 8 lutego właściciel przeprosił i poprosił o legalizację po fakcie, tłumacząc, po co portier mieszka w suterenie: „stąd sprawuje nadzór nad dźwigiem i ogrzewaniem” — a więc maszynownia windy i kotłownia centralnego ogrzewania leżały w suterenie od południa, przy jego izbach. Raport z 20 lutego wymienił lokatorów piwnicy — portier Rutkowski, wdowa Bagemihl, wdowa Frischmuth — ale nakaz opróżnienia (28 II, pod groźbą 30 marek lub 3 dni aresztu) dostał tylko Rutkowski; 13 kwietnia „mieszkanie zostało opróżnione”. Opróżnić trzeba było jedynie izbę ponadnormatywną — zatwierdzone mieszkanie portiera zostało.
Karta 1 z 2 · APGoG 2,966, k. 198 · pełny opis w archiwum
Zarządzenie oględzin z 3 I 1912 i raport sierżanta policji z 9 I 1912
DE Oryginał
Gschr.-Nr. B 34/12. — V. 1) Bei Schmidtke ~~[inna ulica]~~ Schulstr. 44 sollen angeblich die baupolz. verbotenen Dach- u. Kellerräume wieder bewohnt sein. z. K. 2) Rgstr. zur Beifügung der Vorgänge. 3) L. zur Kenntnis u. Kontrolle. 4) Nach 5 Tagen w. v. Zpt. 3/I 12 [parafa]
g. B. Die Dachräume nach der Bahnstrecke sind nicht bewohnt. In den Kellerräumen befinden sich drei Wohnungen, welche auch von Anfang an bewohnt sind. Zoppot, den 9. 1. 12. Hannewerk[?], Pol. Sergt.
[stemple:] Erhalten am 4.1.12 · Vorgelegt am 4.1.12 · Abtlg. C · Registratur: Klug — Eingang B. · Vorlage · Zoppot · Registratur 10.1.12
PL Przekład
Nr sprawy B 34/12. — Zarządzenie. 1) U Schmidtkego, ~~[inna ulica]~~ Schulstr. 44, rzekomo znów zamieszkane są zakazane przez policję budowlaną pomieszczenia poddasza i piwnic. Do wiadomości. 2) Registratura — dołączyć akta poprzednie. 3) [Oględziny] — do wiadomości i kontroli. 4) Po 5 dniach ponownie przedłożyć. Sopot, 3 I 1912 [parafa]
Uniżony raport. Pomieszczenia poddasza od strony linii kolejowej nie są zamieszkane. W pomieszczeniach piwnicznych znajdują się trzy mieszkania, które są też zamieszkane od samego początku. Sopot, 9 I 1912. Hannewerk[?], sierżant policji.
[stemple:] Otrzymano 4 I 1912 · Przedłożono 4 I 1912 · Wydział C · Registratura: Klug — Wpływ B · Przedłożenie · Sopot · Registratura 10 I 1912
Uwagi: odczyt, kontekst, dalszy ciąg sprawy
Nazwisko sierżanta: tę samą rękę i podpis mamy na kilku kartach akt; na k. 167 (1910) oraz k. 150, 154, 171 i 188 odczytano go we wrześniu 2026 r. jako Jonschorek (program Transkribus, potwierdzone na skanie k. 167) — tu w transkrypcji zostawiamy wcześniejszy, niepewny odczyt „Hannewerk[?]”, bo tej karty na nowo nie sprawdzano; najpewniej chodzi o tego samego sierżanta Jonschorka. „Trzy mieszkania” — potwierdzone na skanie (QA 2026-08-27; pierwszy odczyt: „dwa”) i zgodne z późniejszym raportem z 20 II 1912 („Die drei Kellerwohnungen”). „Poddasze od strony linii kolejowej” — dom stoi tyłem do torów; sporne pokoje leżały od strony ulicy.
Karta 2 z 2 · APGoG 2,966, k. 195 · pełny opis w archiwum
Podanie A. Schmidtkego z 8 II 1912 o zalegalizowanie mieszkania portiera
DE Oryginał
Zu B. 34/12. Zoppot, den 8. Februar 1912. [pieczęć:] Magistrat Zoppot · Eingeg. d. 10 Feb. 1912 · Tagebuch № B 236/12
Es kommen die an der Südseite gelegenen, mit 1 und 2 bezeichneten Kellerräume in Betracht. Diese 2 kleinen Räume bewohnt der Portier, welcher von hier aus den Fahrstuhl und die Heizung zu beaufsichtigen hat.
Nach der damals giltigen Bauordnung durften diese Räume bewohnt werden, leider habe ich es aber versäumt, die Genehmigung hierzu nachzusuchen, was ich zu entschuldigen bitte. Ich suche hiermit nachträglich hierzu die Genehmigung nach und bitte ganz ergebenst, mir keine Schwierigkeiten zu machen. Die Zeichnung folgt anbei. Hochachtungsvoll Schmidtke
[margines:] V. + Bau[amt?] Zpt. [1?]. 2. 12 [parafy] 14/2 — An die Polizeiverwaltung hier.
PL Przekład
Do B 34/12. Sopot, 8 lutego 1912. [pieczęć:] Magistrat Sopot · wpłynęło 10 II 1912 · dziennik nr B 236/12
W grę wchodzą pomieszczenia piwniczne położone od strony południowej, oznaczone [na rysunku] numerami 1 i 2. Te dwa małe pomieszczenia zamieszkuje portier, który stąd sprawuje nadzór nad dźwigiem i ogrzewaniem.
Wedle obowiązującej wówczas ordynacji budowlanej pomieszczenia te wolno było zamieszkiwać; niestety zaniedbałem wystąpienia o zezwolenie na to, za co proszę o wybaczenie. Występuję niniejszym następczo o to zezwolenie i proszę najuniżeniej, aby nie robiono mi trudności. Rysunek w załączeniu. Z wyrazami szacunku, Schmidtke
[margines:] Zarządzenie. + Urząd budowlany[?]. Sopot, [1?] II 1912 [parafy] 14 II — Do Zarządu Policji, tutaj.
Uwagi: odczyt, kontekst, dalszy ciąg sprawy
Rysunek dołączony do podania nie zachował się w tej teczce. W aktach przedwojennych to zdanie o portierze jest jedynym śladem lokalizacji maszynowni; potwierdzają ją dopiero dokumenty PKP — rzut piwnic z grudnia 1963 r. z pomieszczeniem „MASZYN.” przy klatce schodowej i orzeczenie z 25 IV 1964 r.: „maszynownia boczna umieszczona obok podszybia”. Franz Rutkowski figuruje pod tym adresem w księdze adresowej 1914/15 jako „Portier”.
Oznaczenia: [ ] uwagi wydawcy · [?] odczyt niepewny · […] miejsce nieczytelne · przekreślenie skreślone w oryginale. Pisownia epoki zachowana (daß, Miether).