1909–1911 · ciekawostka C-032
Winda, której „może w ogóle nie trzeba” — narodziny dźwigu osobowego
Najważniejszy wątek techniczny kamienicy da się prześledzić dokument po dokumencie, i wszystkie trzy karty są krótkie. 27 lipca 1909 Schmidtke składa pięć arkuszy rysunków i dwa arkusze statyki jako zmianę do pozwolenia z 1908 r.: chodzi „przede wszystkim o lepszy wygląd zewnętrzny”, a „ponadto przewidziano dźwig osobowy” — to pierwsze słowo o windzie w całych aktach; w zatwierdzonym projekcie Wolschona szybu nie było. Zmiany objęło dodatkowe pozwolenie z 31 VIII 1909. 15 sierpnia 1910, dwa dni po dopuszczeniu mieszkań do zasiedlenia, składa jednozdaniowe podanie z zastrzeżeniem „o ile w ogóle jest to wymagane” — i dostaje odpowiedź miejskiego budowniczego Puchmüllera: instalację zbadało już Zachodniopruskie Stowarzyszenie Dozoru Kotłów Parowych, część budowlaną zatwierdzono w pozwoleniu. Dozór nad dźwigami sprawowało stowarzyszenie od kotłów, bo osobnej instytucji jeszcze nie było. 8 maja 1911 stowarzyszenie przesyła książkę rewizyjną windy z atestami odbioru i egzaminu dźwigowego, a 11 maja policja budowlana dokonuje własnego odbioru: winda jest formalnie w ruchu.
Karta 1 z 3 · APGoG 2,966, k. 98 · pełny opis w archiwum
Podanie A. Schmidtkego z 27 VII 1909 o zatwierdzenie zmian projektu — pierwsza wzmianka o windzie
DE Oryginał
[lewa kolumna, dekretacja:] Vorgang bei! [parafa] Nr. 30/7.
Zoppot, den 27. Juli 1909. [pieczęć wpływu:] Polizeiverwaltung Zoppot · Eingeg. d. 28 Jul 1909 · Tagebuch No 5651
Zu dem mir erteilten Bauschein vom 2. April 1908, No 2 der Baucontrolle, überreiche ich in der Anlage fünf Blatt Zeichnungen und zwei Bogen statischer Berechnung zu den beabsichtigten Änderungen des Bauprojekts. Da für den am 1. Oktober d. Js. in Angriff zu nehmenden Neubau noch viele Vorbereitungen zu treffen sind, so bitte ich ganz ergebenst um möglichst baldige Genehmigung der Abänderungen.
Durch die Abänderungen ist hauptsächlich ein besseres äußeres Aussehen des Projekts erreicht worden. Außerdem ist ein Personenaufzug vorgesehen. Sonst ist das Projekt im großen ganzen dasselbe geblieben.
Hochachtungsvoll Schmidtke, Charlottenstraße 9. — An die Polizeiverwaltung Hier.
PL Przekład
[lewa kolumna, dekretacja:] Dołączyć akta sprawy! [parafa] nr 30/7.
Sopot, 27 lipca 1909. [pieczęć wpływu:] Zarząd Policji Sopot · wpłynęło 28 VII 1909 · dziennik nr 5651
Do wydanego mi pozwolenia na budowę z 2 kwietnia 1908, nr 2 Kontroli Budowlanej, przedkładam w załączeniu pięć arkuszy rysunków oraz dwa arkusze obliczeń statycznych dotyczących zamierzonych zmian projektu budowlanego. Ponieważ dla nowej budowy, którą zamierzam rozpocząć 1 października br., trzeba jeszcze poczynić wiele przygotowań, proszę uprzejmie o możliwie szybkie zatwierdzenie zmian.
Dzięki zmianom osiągnięto przede wszystkim lepszy wygląd zewnętrzny projektu. Ponadto przewidziano dźwig osobowy. Poza tym projekt w zasadniczych zarysach pozostał ten sam.
Z wyrazami szacunku, Schmidtke, Charlottenstraße 9. — Do Zarządu Policji, tutaj.
Uwagi: odczyt, kontekst, dalszy ciąg sprawy
Zmieniony projekt (arkusze z 1909 r., APGoG 2,2288) zatwierdzono dodatkowym pozwoleniem (Nachtrags-Bauschein) z 31 VIII 1909. Rozbiórkę starego domu zakończono 14 X 1909, nową budowę rozpoczęto 12 X; stan surowy odebrano 27 I 1910 — po trzech i pół miesiąca, w tym całej zimie. Karta sprawdzona na skanie (QA 2026-08-25).
Karta 2 z 3 · APGoG 2,966, k. 177 · pełny opis w archiwum
Podanie z 15 VIII 1910 o zezwolenie na wbudowanie dźwigu, z opinią miejskiego budowniczego z 23 VIII 1910
DE Oryginał
Zoppot, den 15. August 1910. [pieczęć wpływu:] Polizeiverwaltung Zoppot · Eingeg. d. 16. Aug. 1910 · Tagebuch № 8359
Für meinen Neubau Schulstraße 44 hierselbst, bitte ich – wenn überhaupt erforderlich – um die Genehmigung zum Einbauen eines Personenaufzuges. Hochachtungsvoll Schmidtke. Charlottenstraße 9. — Polizeiverwaltung hier.
[dyspozycja, z lewej:] z. d. A. Zu B. (Neubau Schmidtke). Zpt. 23. 8. 10. i. J. V. Puchmüller
[opinia, z prawej:] Zpt. 23. 8. 10. Die Personenaufzugsanlage ist von dem Westpreußischen Verein zur Überwachung von Dampfkesseln geprüft worden und stehen dem Einbau des masch. Teiles Bedenken nicht entgegen. Die Genehmigung der baul. Anlage ist bereits im Bauerlaubnisschein erfolgt. Puchmüller, Stadtbaumeister
PL Przekład
Sopot, 15 sierpnia 1910. [pieczęć wpływu:] Zarząd Policji Sopot · wpłynęło 16 VIII 1910 · dziennik nr 8359
Dla mojego nowego budynku przy tutejszej Schulstraße 44 proszę — o ile w ogóle jest to wymagane — o zezwolenie na wbudowanie dźwigu osobowego. Z wyrazami szacunku, Schmidtke, Charlottenstraße 9. — Zarząd Policji, tutaj.
[dyspozycja, z lewej:] Do akt. Do [teczki] B (nowa budowa Schmidtkego). Sopot, 23 VIII 1910. Z upoważnienia, Puchmüller
[opinia, z prawej:] Sopot, 23 VIII 1910. Instalacja dźwigu osobowego została zbadana przez Zachodniopruskie Stowarzyszenie Dozoru Kotłów Parowych i nie ma przeszkód do zamontowania jej części maszynowej. Zezwolenie na część budowlaną urządzenia zostało już udzielone w pozwoleniu na budowę. Puchmüller, miejski budowniczy
Uwagi: odczyt, kontekst, dalszy ciąg sprawy
Mieszkania dopuszczono do zasiedlenia 13 VIII 1910; pierwsi lokatorzy wprowadzali się, gdy winda czekała jeszcze na formalny odbiór. Pół roku wcześniej, 1 II 1910, Schmidtke chwalił się urzędowi „nowoczesnym wyposażeniem (winda, instalacja odkurzająca itd.)”, z którego dom miał przynosić ok. 5 %.
Karta 3 z 3 · APGoG 2,966, k. 179 · pełny opis w archiwum
Pismo Zachodniopruskiego Stowarzyszenia Dozoru Kotłów Parowych z 8 V 1911 — książka rewizyjna dźwigu; adnotacje o odbiorze policyjnym 11 V 1911
DE Oryginał
Westpreussischer Verein zur Ueberwachung von Dampfkesseln. Eingetragener Verein. Fernsprech-Anschluss Nr. 304. Danzig. — No. 3795/11. Danzig, den 8. Mai 1911. Am Olivaer Tor Nr. 1. [pieczęć wpływu:] Polizeiverwaltung Zoppot · Eingeg. d. 9. Mai 1911 · Tagebuch № 2452
An die Polizeiverwaltung Zoppot. Beifolgend übersenden wir gemäss § 35 II der Polizeiverordnung vom 28. April 1908 das Revisionsbuch pp des Personenaufzuges des Herrn A. Schmidtke – Zoppot nach Beiheftung der Atteste über die Abnahme sowie Prüfung des Fahrstuhlführers zur gefl. Aushändigung an den Besitzer, nachdem diesseits die Abnahme des maschinellen Teiles der Anlage keine Beanstandungen ergeben hat.
Der staatlich beauftragte Kesselprüfer: Westpreussischer Verein z. Ueberwachung v. Dampfkesseln i. Danzig. Der Oberingenieur. [podpis nieczytelny; pieczęć okrągła stowarzyszenia]
[adnotacja, z prawej:] Zpt. 11. 5. 11. Die baupolizeiliche Abnahme des Fahrstuhls hat zu Beanstandungen keinen Anlass gegeben. Puchmüller, Stadtbaumeister.
[adnotacje, z lewej:] z. d. A. 1) An Schmiedtke (Zust.-Schein[?]): Wir übersenden nebenstehend[?] Ihnen das Revisionsbuch für den ~~in dem Ihnen gehörigen Grundstück~~ in Ihrem Grundstück Schulstraße № 44 eingebauten Personenaufzug. 2) z. d. A. Nach 1 Jahr (Revision gemäss § 36 I der P. V.). Zpt. [1?]. 5. 11. [czerwoną kredką:] 15. 5. 12
PL Przekład
Zachodniopruskie Stowarzyszenie Dozoru Kotłów Parowych, stowarzyszenie zarejestrowane. Telefon nr 304. Gdańsk. — Nr 3795/11. Gdańsk, 8 maja 1911, Am Olivaer Tor 1. [pieczęć wpływu:] Zarząd Policji Sopot · wpłynęło 9 V 1911 · dziennik nr 2452
Do Zarządu Policji w Sopocie. W załączeniu przesyłamy, zgodnie z § 35 ust. II rozporządzenia policyjnego z 28 kwietnia 1908 r., książkę rewizyjną dźwigu osobowego pana A. Schmidtke z Sopotu — po dołączeniu zaświadczeń o odbiorze oraz o egzaminie dźwigowego — celem uprzejmego wydania właścicielowi, po tym jak dokonany z naszej strony odbiór części maszynowej urządzenia nie dał podstaw do zastrzeżeń.
Państwowo upoważniony rzeczoznawca kotłowy: Zachodniopruskie Stowarzyszenie Dozoru Kotłów Parowych w Gdańsku. Główny inżynier. [podpis nieczytelny; pieczęć okrągła stowarzyszenia]
[adnotacja, z prawej:] Sopot, 11 V 1911. Odbiór dźwigu przez policję budowlaną nie dał podstaw do zastrzeżeń. Puchmüller, miejski budowniczy.
[adnotacje, z lewej:] Do akt. 1) Do Schmiedtkego (za poświadczeniem doręczenia[?]): Przesyłamy Panu w załączeniu książkę rewizyjną dźwigu osobowego wbudowanego ~~w należącej do Pana nieruchomości~~ w Pańskiej nieruchomości Schulstraße nr 44. 2) Do akt. Po 1 roku (rewizja zgodnie z § 36 ust. I rozporządzenia policyjnego). Sopot, [1?] V 1911. [czerwoną kredką:] 15 V 1912
Uwagi: odczyt, kontekst, dalszy ciąg sprawy
Rozporządzenie policyjne rejencji gdańskiej z 28 IV 1908 o dźwigach wymagało m.in. rocznej rewizji i — w § 32 — obsługi wyłącznie przez egzaminowanego dźwigowego (Fahrstuhlführer); stąd w kamienicy portier-windziarz (dokument 8). Urzędnik pisze tu „Schmiedtke” — nazwisko występuje w aktach w obu pisowniach. Wpis „15. 5. 12” to termin kolejnej rewizji. Producent windy w aktach przedwojennych nie pada; znamy go dopiero z orzeczenia rzeczoznawcy dla PKP z 25 IV 1964 r., który odczytał napisy na urządzeniu: Maschinenfabrik Burckhardt & Ziesler, Chemnitz (w maszynopisie „Burekkart”), udźwig 300 kg, 4 osoby, napęd elektryczny z wciągarką bębnową, maszynownia obok podszybia — w suterenie. W 1964 r. kabina wciąż stała, unieruchomiona, na parterze; zniknęła między kwietniem 1964 a 1968 r.
Oznaczenia: [ ] uwagi wydawcy · [?] odczyt niepewny · […] miejsce nieczytelne · przekreślenie skreślone w oryginale. Pisownia epoki zachowana (daß, Miether).