8 VI 1910 · ciekawostka C-034
„Skąd ma się wziąć radość z posiadania domu?” — obietnica burmistrza, tynki „na zapas” i 4½ %
Sytuacja z wiosny 1910 r.: 15 marca Prezydent Rejencji w Gdańsku odmówił zgody na zamieszkanie całego poddasza; dom stał w stanie surowym od stycznia, a właściciel wykańczał sporne pomieszczenia dalej. 26 maja kontroler Hentzsch zanotował, że Schmidtke otynkował całe poddasze „i jeszcze kilka pomieszczeń nad poddaszem”; 30 maja urząd zażądał w 14 dni zbicia tynków i usunięcia instalacji oświetleniowej ze strychów. Odpowiedzią jest ten trzystronicowy, własnoręczny list do Zarządu Policji. Schmidtke ujawnia w nim ustną obietnicę burmistrza dra Kollatha (świadek: mistrz budowlany Wolschon), tłumaczy, że komory otrzcinował i otynkował „od razu, z góry”, że tynków nie da się zbić bez szkody dla całego domu, że lokatorzy sami żądali zamkniętych komór na łóżka i meble — i kończy zdaniem, które mogłoby być mottem całych akt: „Wo soll da die Freude an dem Hausbesitz herkommen?”. Urząd dał termin do 1 X 1910, potem do 1 X 1911. Tynków nikt nigdy nie zerwał; obietnicę burmistrza magistrat potwierdzi dopiero w 1915 r. (dokument 9).
Karta 1 z 3 · APGoG 2,966, k. 157 · pełny opis w archiwum
Pismo A. Schmidtkego do Zarządu Policji z 8 VI 1910 — strona 1, z konceptem odpowiedzi urzędu (11 VI 1910)
DE Oryginał
Zu Nr. 883/10. Zoppot, den 8. Juni 1910. [pieczęć:] Magistrat Zoppot · Eingeg. d. 8. Jun 1910 · Tagebuch № 3959 [pieczątka:] Die Polizei-Verwaltung
Bei der Erteilung der Bauerlaubnis wurde mir durch den Bürgermeister Dr. Kollath die Aussicht gemacht, das ganze Dachgeschoß zu Wohnzwecken ausbauen zu dürfen. Ich berufe mich deshalb auch auf den Baugewerksmeister Wolschau hierselbst.
Diese mir gemachte Aussicht veranlaßte mich überhaupt zu bauen, da ich nur auf diese Weise eine sehr mäßige Verzinsung des Kapitals erreichte.
Ich habe diese Räume daher gleich von vornherein rohren, gipsen und mit Lichtleitung versehen lassen. Sobald ich erfuhr, daß die Räume mir doch nicht zum Bewohnen frei gegeben wären, hörte ich sofort auf, sie weiter zu Wohnungen auszubauen. Es fehlen diesen noch Herd, Klosett, Ausguß, Tapezierung, Anstrich und Fußboden. In diesem Zustande sollen die [→ k. 158]
[lewa kolumna — koncept odpowiedzi urzędu:] Notiz: Es ist Frist bis zum Herbst zu gewähren. Z. 8/6 10. — 1) Hiermit ist J.-Nr. P 833/10 zu verbinden. 2) An Schmidtke. (Bez. Schein) Zum Schreiben vom 8. d. Mts. Zur Beseitigung des vorschriftswidrigen Ausbaues der im Bauerlaubnisschein mit Bodenräumen bezeichneten Räume des Dachgeschosses geben wir Ihnen eine Frist bis zum 1. Oktober 1910. 3) Nach 8 Tagen. Zt. 11. 6. 10. v. J. V. [podpis] Die Polizeiverwaltung
PL Przekład
Do nr 883/10. Sopot, 8 czerwca 1910. [pieczęć:] Magistrat Sopot · wpłynęło 8 VI 1910 · dziennik nr 3959 [pieczątka:] Zarząd Policji
Przy udzielaniu pozwolenia na budowę burmistrz dr Kollath dał mi widoki na to, że będę mógł zabudować całe poddasze na cele mieszkalne. Powołuję się w tej sprawie także na tutejszego mistrza budowlanego Wolschaua.
Ta dana mi perspektywa w ogóle skłoniła mnie do budowy, ponieważ tylko w ten sposób osiągałem choćby bardzo skromne oprocentowanie kapitału.
Kazałem więc te pomieszczenia od razu, z góry, otrzcinować, otynkować i wyposażyć w instalację oświetleniową. Gdy tylko dowiedziałem się, że pomieszczenia jednak nie zostaną mi zwolnione do zamieszkania, natychmiast przerwałem ich dalszą przebudowę na mieszkania. Brakuje im jeszcze trzonu kuchennego, klozetu, zlewu, tapet, malowania i podłogi. W tym stanie mają [→ k. 158]
[lewa kolumna — koncept odpowiedzi urzędu:] Notatka: należy udzielić terminu do jesieni. 8 VI 1910. — 1) Połączyć z aktem nr P 833/10. 2) Do Schmidtkego (za poświadczeniem odbioru). Do pisma z 8 bm.: Na usunięcie niezgodnej z przepisami rozbudowy pomieszczeń poddasza, oznaczonych w pozwoleniu na budowę jako strychy, wyznaczamy Panu termin do 1 października 1910. 3) Za 8 dni [ponownie przedłożyć]. Sopot, 11 VI 1910. Z upoważnienia [podpis]. Zarząd Policji
Uwagi: odczyt, kontekst, dalszy ciąg sprawy
„Wolschau” — tak Schmidtke pisze nazwisko Hermanna Wolschona, autora zatwierdzonego projektu z 1908 r., od końca 1909 przewodniczącego sopockiej rady miejskiej. Dr Kollath był burmistrzem w chwili wydania pozwolenia (IV 1908); jego następca Max Woldmann objął urząd w 1908 r. Karta sprawdzona na skanie (QA 2026-08-27).
Karta 2 z 3 · APGoG 2,966, k. 158 · pełny opis w archiwum
Pismo z 8 VI 1910 — strona 2
DE Oryginał
die Räume bleiben, so daß ein Bewohnen derselben vollständig ausgeschlossen ist. Ein Abnahme des Putzes von den Wänden und Decken würde das ganze Haus in Mitleidenschaft ziehen. Ich bitte daher höflichst, ob es bei dem augenblicklichen Zustande zu belassen ist, da diese Räume nicht bewohnt werden sollen.
Was die 4 von einander getrennten, gerohrten und geputzten Bodenkammern im oberen Dachgeschoß betrifft, so sind das tatsächlich nur Bodenkammern, die weder Heizung, noch Licht, Wasser und Kanalanschluß haben.
Den Herrschaften, die bei mir gemietet haben, genügte eine aus Brettern abgeschlagene Bodenkammer nicht. Sie verlangten eine geschlossene, geputzte Kammer nur zum Aufbewahren von Kleidern, Vorratsbetten und überflüssigen Möbeln. Ich habe geglaubt, diesem Verlangen ohne weiteres entsprechen zu dürfen. Ich berufe mich auch auf Danzig, wo Bodenkammern ohne Feuerungsanlage gerohrt und [→ k. 160]
PL Przekład
…pomieszczenia te pozostać, tak że ich zamieszkanie jest całkowicie wykluczone. Zbicie tynku ze ścian i sufitów pociągnęłoby za sobą [szkodę dla] całego domu. Proszę zatem uprzejmie o pozostawienie obecnego stanu, skoro pomieszczenia te nie mają być zamieszkiwane.
Co się tyczy czterech oddzielonych od siebie, otrzcinowanych i otynkowanych komór strychowych na górnym poddaszu, to są to w rzeczywistości tylko komory strychowe, które nie mają ani ogrzewania, ani światła, wody czy przyłącza kanalizacyjnego.
Państwu, którzy u mnie wynajęli mieszkania, nie wystarczała komora strychowa zbita z desek. Żądali zamkniętej, otynkowanej komory — wyłącznie do przechowywania odzieży, zapasowych łóżek i zbędnych mebli. Sądziłem, że wolno mi bez dalszych ceregieli uczynić zadość temu żądaniu. Powołuję się też na Gdańsk, gdzie komory strychowe bez paleniska muszą być otrzcinowane i [→ k. 160]
Uwagi: odczyt, kontekst, dalszy ciąg sprawy
Karta 159, wszyta między k. 158 a 160, jest obcym dokumentem; list biegnie dalej na k. 160. „Górne poddasze” (oberes Dachgeschoß) to przestrzeń nad mieszkaniami mansardy — te same „pomieszczenia nad poddaszem”, o których pisał kontroler.
Karta 3 z 3 · APGoG 2,966, k. 160 · pełny opis w archiwum
Pismo z 8 VI 1910 — strona 3 (zakończenie i podpis)
DE Oryginał
geputzt werden müssen, da dieser Zustand wesentlich die Feuersicherheit erhöht. Ich bitte es auch hier so bleiben zu lassen, wie es ist.
Nach der Bauordnung sollen die genannten Räume nicht bewohnt werden, was von mir vollständig beachtet werden wird.
Die Polizeiverwaltung würde die schwer belasteten Hausbesitzer zum großen Dank verpflichten, wenn dieselbe die Freigabe des ganzen Dachgeschosses zu Wohnungen herbeiführte, wie dies schon vor Jahren geplant ist. Die neueren Häuser, welche modern und bequem eingerichtet werden müssen, verzinsen sich garnicht. Mit meinem Hause komme ich z. B. nur auf 4½ %, wenn alles vermietet ist. Bleiben Wohnungen leer, dann setze ich Geld zu. Wo soll da die Freude an dem Hausbesitz herkommen? Der Staat müßte doch daran gelegen sein, den Hausbesitz kräftig und leistungsfähig zu erhalten. Es ist höchst nötig, die großen Härten der Bauordnung baldigst zu mildern, sonst ist es nicht möglich zu bestehen.
Hochachtungsvoll Schmidtke.
PL Przekład
…otynkowane, ponieważ ten stan znacząco podnosi bezpieczeństwo pożarowe. Proszę, aby i tutaj pozostawiono to tak, jak jest.
Zgodnie z ordynacją budowlaną wymienione pomieszczenia nie mają być zamieszkiwane — czego będę w pełni przestrzegał.
Zarząd Policji zobowiązałby sobie do wielkiej wdzięczności ciężko obciążonych właścicieli domów, gdyby doprowadził do zwolnienia całego poddasza na mieszkania, tak jak to już przed laty planowano. Nowsze domy, które muszą być urządzane nowocześnie i wygodnie, w ogóle się nie oprocentowują. Na moim domu wychodzę np. tylko na 4½ %, i to gdy wszystko jest wynajęte. Gdy mieszkania stoją puste, wtedy dokładam. Skąd ma się wziąć radość z posiadania domu? Państwu powinno przecież zależeć na tym, aby utrzymać własność domową w sile i zdolności do świadczeń. Jest wysoce konieczne, aby jak najszybciej złagodzić wielkie uciążliwości ordynacji budowlanej, inaczej nie da się przetrwać.
Z wyrazami szacunku, Schmidtke.
Uwagi: odczyt, kontekst, dalszy ciąg sprawy
Cztery miesiące wcześniej (1 II 1910) Schmidtke podawał tej samej władzy „ok. 5 %” — wtedy walczył o zgodę na całe poddasze, teraz o odstąpienie od nakazu przeróbek; liczby w podaniach były argumentem, nie księgowością. Dom obciążały wówczas hipoteki 125 000 M na 4⅕ % i 40 000 M na 4⅗ % — sam koszt kapitału zjadał deklarowany zysk. Komisja Budowlana 3 X 1910 przedłużyła termin „usunięcia” tynków o rok, do 1 X 1911.
Oznaczenia: [ ] uwagi wydawcy · [?] odczyt niepewny · […] miejsce nieczytelne · przekreślenie skreślone w oryginale. Pisownia epoki zachowana (daß, Miether).