C-150 · 1909/10 · Budowa i pierwsze lata (1906–1915)
Ciepła zima 1909/10 i śnieżny listopad 1909
wielka historia w małych zapisachtechnika i luksus
Stan surowy w trzy i pół miesiąca, w środku zimy (C-030), był przy murowaniu na zaprawie wapiennej ryzykowny: mróz nie pozwala zaprawie wiązać, więc roboty murarskie zimą zwyczajowo przerywano. Schmidtke trafił jednak na pogodę wyjątkową. Dane najbliższych stacji z ciągłą serią (Königsberg i Koszalin; Gdańska nie ma w żadnej otwartej bazie za te lata) pokazują, że zima XII 1909 – II 1910 była 4.–5. najcieplejsza spośród około stu zim z lat 1849–1950: średnie miesięczne wyniosły w Królewcu 0,6 / 0,4 / 2,0 °C przy normach −1,0 / −2,6 / −2,0; luty 1910 był w Polsce o ok. 4 °C cieplejszy od normy.
Za to listopad 1909 był zimny i rekordowo śnieżny. „Gazeta Gdańska” notowała mróz od 14 XI, a od 21 XI nieprzerwane opady: „Najstarsi ludzie nie pamiętają, ażeby o tym czasie kiedykolwiek tyle śniegu spadło, co w tym roku” (2 XII 1909). W numerze z 7–9 XII 1909 zamieściła osobną notatkę: „Sopot. Pod ciężarem ogromnych zasp śniegu uszkodzony został w kilku miejscach dach kościoła »Gwiazdy Morza«.” Kościół stoi kilkaset metrów od budowy; w tym czasie murowano parter i piętra (mury do II piętra gotowe 6 XII, tuż po odwilży ok. 7 XII).
Ogrzewany barak dla ponad dziesięciu robotników, wpisany do formularza z 31 VIII 1909 (C-031), przydał się więc zwłaszcza w listopadzie. Druga fala mrozu przyszła około 20–22 XII. Była na tyle dotkliwa, że na innej budowie w okolicy wstrzymano roboty, a pozbawiony zarobku robotnik próbował się utopić. W tych samych dniach ciesiołkę na Schulstraße 44 wstrzymała policja budowlana (C-028), więc przestój prawny zbiegł się z pogodowym. Roczna zwłoka wyszła inwestorowi na dobre. Pozwolenie miał od kwietnia 1908 r., a przez cały tamten rok kontrole notowały, że budowy nie rozpoczęto.
Gdyby ruszył jesienią 1908 r., murowanie przypadłoby na listopad 1908 (anomalia −4 °C) i luty 1909 (w Królewcu −6,5 °C), czyli na zimę o ponad pięć stopni chłodniejszą, w której stan surowy w 3,5 miesiąca byłby nierealny.
Źródło: raport kwerendy projektu § 3–7 (GHCN-M v4, CRUTEM5, Berkeley Earth; „Gazeta Gdańska” 1909 z PBC — wypis z biblioteki cyfrowej, wypis z biblioteki cyfrowej); AB k. 121, k. 133, k. 118
Pewność: dane stacji i cytaty prasowe / PRAWDOPODOBNE przeniesienie na Gdańsk-Sopot i wniosek o „szczęśliwym terminie”.