Trawnik przed domem: linia zabudowy z 1906 r. przekreśliła piekarnię i sklep kolonialny

Projekt Heinricha Dunkela z 21 V 1906 był domem z lokalami użytkowymi: nagłówki arkuszy brzmią „Wohn- u. Geschäfts-Haus für Herrn Schmidtke, Schulstr. Nr. 44”. Geschäftshaus oznaczało tu kamienicę czynszową ze sklepami i warsztatami w parterze i suterenie oraz mieszkaniami wyżej, a nie „dom handlowy” w dzisiejszym sensie (galerię ze sklepami na każdym piętrze; po niemiecku Warenhaus/Kaufhaus). Podanie z 21 V 1906 wylicza program: „Im Kellergeschoß sind Geschäftskeller &c.; im Erdgeschoß ist ein Laden zum Kolonialwarengeschäft und ein solcher für eine bessere Bäckerei” → „W piwnicy są piwnice sklepowe itp.; na parterze sklep kolonialny i drugi lokal dla lepszej piekarni”.

Rzut piwnic potwierdza to rysunkiem: „BÄCKEREI-RÄUME — 2,80 lichte Höhe”, „BACKOFEN”, „LADEN-KELLER”; osobny arkusz nosi podpis „Querschnitt durch den Bäckerei-Flügel” (przekrój przez skrzydło piekarni), a witryny miały mieć 4,00 m wysokości przy 3,35 m pozostałego parteru. Na fryzie szyldowym nad witrynami rysownik wpisał ciąg liter „A B C D E F G H I K L M N”: makietę napisu firmowego w miejscu przyszłej nazwy sklepu. Przyczynę niepowodzenia podał Schmidtke w memoriale z 1 II 1910: „Die Bauordnung gestattete damals halbe Bebauung, die Bauflucht für die Schulstraße lag 10 Meter von Straßenmitte. […] Es durfte nunmehr nur 1/3 der Fläche bebaut werden, die Bauflucht wurde 13 bezw. 15 Meter von der Straßenmitte abgelegt. Durch diese Maßnahmen wurde ich gehindert, die Läden einzurichten, da sie 10 Meter abseits der Promenade zu liegen gekommen wären.” → „Ordynacja dopuszczała wówczas zabudowę połowiczną, a linia zabudowy dla Schulstraße leżała 10 m od osi ulicy. […] Odtąd wolno było zabudować tylko ⅓ powierzchni, a linię zabudowy odsunięto na 13 względnie 15 m od osi. Wskutek tych zarządzeń uniemożliwiono mi urządzenie sklepów, ponieważ znalazłyby się 10 metrów na uboczu promenady.” (słowo „Promenade” potwierdzone przy ponownej kontroli skanu 2026-08-29).

Bauflucht (linia zabudowy) to linia, przed którą nie wolno budować; pas między nią a ulicą to Vorgarten (przedogródek). Gdy linię przesunięto z 10 na 13–15 m od osi jezdni, front domu cofnął się o kilka metrów, a między witryną a chodnikiem powstał ogród, przez co sklep straciłby klientów z ulicy. Promenadę wzdłuż Schulstraße potwierdza plan sytuacyjny Dunkela z 1906 r., na którym opisano kolejno „SCHUL-STRASSE-FAHRDAMM” (jezdnia), „PROMENADE” i „BAUFLUCHT”. Do tego doszło zmniejszenie dopuszczalnej zabudowy z ½ do ⅓ działki.

Opinia policji budowlanej z 20/23 VII 1906 dodawała jeszcze, że projekt „überschreitet die Baufluchtlinie um 3,00 m” → „przekracza linię zabudowy o 3,00 m”, a „der Fußboden der zur Bäckerei gehörigen Räume im Keller darf nur 1,00 m unter Terrainoberfläche liegen” → „podłoga pomieszczeń należących do piekarni w piwnicy może leżeć najwyżej 1,00 m poniżej poziomu terenu” — czyli piec piekarski trzeba by wyciągnąć niemal na poziom gruntu. Piekarnia jeszcze przez rok figurowała w papierach: 18 XI 1907 królewski inspektor przemysłowy Kroeker pytał z Gdańska, „ob der Neubau der Bäckerei Schmidtke, Schulstr. 44 fertig gestellt und in Benutzung genommen ist”, a Sopot odpisał 26 XI 1907: „Der projektierte Neubau der Bäckerei Schmidtke hierselbst Schulstr. 44 ist bis jetzt nicht zur Ausführung gelangt.” → „Projektowana nowa budowa piekarni Schmidtkego przy Schulstr. 44 do tej pory nie została zrealizowana.” W marcu 1908 Schmidtke wystąpił już o „herrschaftliches Wohnhaus” — pański dom mieszkalny bez jednego lokalu handlowego. Szeroki trawnik, który do dziś oddziela kamienicę od ulicy Kościuszki, jest fizycznym śladem tej decyzji administracyjnej z czerwca 1906 r.