Akta budowlane domu · APGoG 2,966 · k. 189
Pismo Schmidtkego do burmistrza Woldmanna ze wzmianką o windzie (1/4)
Najedź kursorem — lupa · kliknij — powiększenie (kółko myszy, dwa palce, strzałki)
„Sopot, 19 lutego 1911.
Powszechnie tu zapewne wiadomo, że tutejszy Zarząd Policji kilka lat temu zapowiadał złagodzenie surowości obecnych przepisów budowlanych. W pierwszym rzędzie całe poddasze miało zostać zwolnione na mieszkania. Pan burmistrz dr Kollath złożył mi wówczas, przy budowie nowego domu Schulstraße 44, [propozycję], by tak rozbudować poddasze, żeby dało się je w całości urządzić na mieszkania. Zgodę na to chciał sam wyjednać. To właśnie skłoniło mnie w ogóle do budowy, ponieważ tylko w ten sposób inwestycja mogła się oprocentować.
Pomieszczenia na poddaszu przewidziałem i wbudowałem nawet dźwig (Fahrstuhl), głównie dla górnych mieszkań. Jak widziałem, także obecnie istniał zamiar zwolnienia całego poddasza na mieszkania. Nagle jednak od tego odstąpiono. Poniosłem wielkie koszty i nie wolno mi wynająć tych 2 małych mieszkań, które wchodzą tu w grę. [poprawione przy weryfikacji] Powstaje mi znów wielka szkoda, której skutkiem jest, że mój dom się nie oprocentowuje.
Wasza Wielmożność określił w zeszłym roku mój nowy dom przy Schulstraße tylko słowem „ładny”. W rzeczywistości nie szczędziłem kosztów i urządziłem dom [okazale], wygodnie i fachowo. Znalazło tu wygodne mieszkanie 6 zamożnych rodzin, które gdzie indziej szukałyby go na próżno. Sądzę, że można by […], że odważyłem się na taki […]
[Do] Burmistrza Woldmanna, Wielmożnego Pana, tutaj.”
Zoppot, den 19. Februar 1911 189 [paginacja]
[stempel:] Magistrat Zoppot / Eingeg. d. 20 FEB. 1911 / Tagebuch № B 1029/11
Es dürfte hier allgemein bekannt
sein, dass die hiesige Polizeiverwaltung
vor einigen Jahren in Aussicht stellte, die
Härten der jetzigen Bauordnung zu mil-
dern. In erster Linie sollte das ganze Dach-
geschoss zu Wohnungen freigegeben werden.
Herr Bürgermeister Dr. Kollath machte mir
damals, bei dem Neubau Schulstraße 44
[den Vorschlag?],
das Dachgeschoss so auszubauen, dass es ganz
zu Wohnungen eingerichtet werden
könnte. Die Genehmigung hierzu wollte er
erwirken. Das veranlasste mich überhaupt
zu bauen, da eine Verzinsung nur auf
diese Weise möglich war. Die Räume im
Dachgeschoss habe ich vorgesehen und sogar
einen Fahrstuhl eingebaut, hauptsächlich
für die oberen Wohnungen. Wie ich [er]seh-
en habe, hat auch jetzt die Absicht bestanden,
das ganze Dachgeschoss zu Wohnungen freizu-
geben. Plötzlich ist hiervon wieder Abstand
genommen worden. Ich habe mir die gro-
ßen Kosten gemacht und darf die 2 kleinen
Wohnungen, die hier in Betracht kommen,
nicht vermieten. [weryfikacja: ] Es erwächst mir wieder
ein großer Schaden, der zur Folge hat, dass
sich mein Haus nicht verzinst.
Euer Hochwohlgeboren bezeichneten meinen
Neubau in der Schulstraße im vorigen Jahr
nur mit „schön". Tatsächlich habe ich keine
Kosten gescheut und das Haus [vornehm?]
behaglich fachmännisch eingerichtet. Es
haben hier 6 wohlhabende Familien eine
behagliche Wohnung gefunden, die sie
anderwärts vergeblich gesucht hätten. Ich
sollte meinen, man könnte es einer [nieczytelne]
[nieczytelne], dass ich es gewagt habe, solch ei-
nen [nieczytelne — ciąg dalszy na karcie 190]
[adres u dołu:]
[An] Bürgermeister Woldmann
Hochwohlgeboren
Hier.
Komentarz
Własnoręczne pismo właściciela (Augusta Schmidtkego) do burmistrza Sopotu Woldmanna z 19 II 1911 (wpływ do Magistratu 20 II 1911, dziennik B 1029/11) — odwołanie/skarga po odmowie Rejencji z 8 II 1911 (karta 187). Ciąg dalszy na karcie 190.
Dźwig : właściciel pisze wprost: „…und sogar einen Fahrstuhl eingebaut, hauptsächlich für die oberen Wohnungen” — „…i wbudowałem nawet dźwig, głównie dla górnych mieszkań”. To świadectwo samego inwestora, że dźwig był już wbudowany (19 II 1911); rok wcześniej (II 1910, k. 143) wymieniał go jako element wyposażenia domu. Winda była więc zainstalowana najpóźniej na początku 1911 r., co zgadza się z kartą 180 (w maju 1912 „instalacja w ruchu od 1½ roku”, czyli od ok. przełomu 1910/1911); formalny odbiór dźwigu nastąpił w maju 1911 (k. 179). Motyw budowy windy: obsługa górnych mieszkań — czyli m.in. planowanych mieszkań na poddaszu; winda była częścią ekonomicznej kalkulacji inwestycji PRAWDOPODOBNE.
Pozostałe ustalenia: - Motyw inwestycji: Schmidtke twierdzi, że w ogóle zdecydował się budować dlatego, że ówczesny burmistrz dr Kollath obiecał wyjednać zgodę na pełne wykorzystanie poddasza na mieszkania — bez tego inwestycja nie przyniosłaby zwrotu (co do treści twierdzenia; sama obietnica — twierdzenie strony). - Dwaj burmistrzowie: adresatem jest burmistrz Woldmann (urzędujący w 1911), a rozmowa sprzed lat dotyczyła burmistrza dr. Kollatha . - Standard budynku: dom urządzony „bez oglądania się na koszty”, wygodnie i fachowo; mieszka w nim 6 zamożnych rodzin — czyli 6 mieszkań głównych (plus 2 małe mieszkania na poddaszu, których nie wolno wynająć) . - Burmistrz Woldmann miał w 1910 r. określić nowy dom słowem „schön” („ładny”) — ślad wizytacji/oględzin PRAWDOPODOBNE. - Ekonomia: brak zgody na 2 małe mieszkania poddaszowe powoduje, że „dom się nie oprocentowuje” — argument finansowy .
Nota z weryfikacji (2026-08-25, na skanie)
Kontrola całej karty na skanie (połówki). Zdanie o windzie POTWIERDZONE dosłownie: „Die Räume im Dachgeschoß habe ich vorgesehen und sogar einen Fahrstuhl eingebaut, hauptsächlich für die oberen Wohnungen.” Korekta luki: „Ich habe mir die großen Kosten gemacht und darf die 2 kleinen Wohnungen, die hier in Betracht kommen, nicht vermieten” (poniosłem wielkie koszty i nie wolno mi wynająć 2 małych mieszkań). Reszta (Kollath, Woldmann, „schön”, 6 wohlhabende Familien, B 1029/11, 20 II 1911) zgodna ze skanem; wyraz przed „behaglich fachmännisch eingerichtet” nadal niepewny.
Osoby, daty, miejsca i instytucje w dokumencie
- Osoby: August Schmidtke (autor pisma, właściciel Schulstraße 44 — autorstwo wynika z treści; podpis zapewne na karcie 190) PRAWDOPODOBNE; burmistrz Woldmann (adresat, burmistrz Sopotu w 1911) ; burmistrz dr Kollath (wcześniejszy burmistrz Sopotu, autor sugestii pełnej zabudowy poddasza) .
- Daty: 19 II 1911 (data pisma); 20 II 1911 (wpływ do Magistratu); „w zeszłym roku” = 1910 (ocena domu przez burmistrza); „przed kilku laty” = ok. 1906–1908 (zapowiedź złagodzenia przepisów).
- Adresy/numery posesji: Schulstraße 44 (Neubau).
- Kwoty: brak liczb; mowa o braku oprocentowania kapitału.
- Sygnatury/numery: B 1029/11 (dziennik Magistratu); 189 (paginacja).
- Obiekty: Fahrstuhl (dźwig/winda osobowa) — wbudowany przez inwestora, głównie dla górnych mieszkań; 6 mieszkań zajętych przez zamożne rodziny; 2 małe mieszkania na poddaszu.
Metryczka (dane opisu)
- Zbiór
- Akta budowlane domu (Hausakten Schulstraße 44 (Bau-Polizei Zoppot)), APGoG 2,966
- Pliki skanów
- 189.jpg
- Data (pełny zapis)
- 1911-02-19
- Hasła
- winda, Fahrstuhl, poddasze, Dachgeschoss, Schmidtke, Bürgermeister Woldmann, Kollath, Magistrat, 1911
- Odczyt
- model Opus, 2026-08-22; weryfikacja na skanie: 2026-08-25 — zob. metoda