Dźwig osobowy od projektu do odbioru

Powstanie windy da się prześledzić w aktach dokument po dokumencie. Inwestorem i właścicielem domu w latach 1906–1919 był August Schmidtke, emerytowany starszy asystent telegrafu (Ober-Telegraphenassistent a. D.), mieszkający we własnym domu przy pobliskiej Charlottenstraße 9. 27 VII 1909 składa w sopockim Zarządzie Policji (Polizeiverwaltung, ówczesna policja budowlana) pięć arkuszy rysunków i dwa arkusze statyki jako zmianę do pozwolenia na budowę z 2 IV 1908: „Durch die Abänderungen ist hauptsächlich ein besseres äußeres Aussehen des Projekts erreicht worden. Außerdem ist ein Personenaufzug vorgesehen.” → „Dzięki zmianom osiągnięto przede wszystkim lepszy wygląd zewnętrzny projektu. Ponadto przewidziano dźwig osobowy.” To pierwsza wzmianka o windzie w całych aktach.

W zatwierdzonym projekcie Hermanna Wolschona z 1908 r. szybu jeszcze nie ma, dusza klatki schodowej ma tam ok. 25 cm. Zgodę objął Nachtrags-Bauschein (dodatkowe pozwolenie) z 31 VIII 1909. 1 II 1910, jeszcze w trakcie wykańczania domu, Schmidtke wylicza urzędnikom wyposażenie: „Das Grundstück mit moderner Ausstattung (Fahrstuhl, Entstäubungsanlage etc.) wird sich mit ca 5 % bei voller Vermietung verzinsen.” → „Nieruchomość z nowoczesnym wyposażeniem (winda, instalacja odkurzająca itd.) przyniesie przy pełnym wynajmie ok. 5 %”.

15 VIII 1910, dwa dni po dopuszczeniu mieszkań do zasiedlenia, składa jednozdaniowe podanie z zastrzeżeniem, które świadczy o niepewności ówczesnych procedur: „bitte ich – wenn überhaupt erforderlich – um die Genehmigung zum Einbauen eines Personenaufzuges.” → „proszę — o ile w ogóle jest to wymagane — o zezwolenie na wbudowanie dźwigu osobowego”. Osiem dni później, 23 VIII 1910, na tej samej karcie odpowiada Stadtbaumeister (miejski budowniczy) Puchmüller: „Die Personenaufzugsanlage ist von dem Westpreußischen Verein zur Überwachung von Dampfkesseln geprüft worden und stehen dem Einbau des masch[inellen] Teiles Bedenken nicht entgegen. Die Genehmigung der baul[ichen] Anlage ist bereits im Bauerlaubnisschein erfolgt.” → „Instalację dźwigu osobowego zbadało Zachodniopruskie Stowarzyszenie Dozoru Kotłów Parowych i nie ma przeszkód do zamontowania jej części maszynowej; część budowlaną zatwierdzono już w pozwoleniu na budowę.” Dozór sprawowało stowarzyszenie od kotłów, bo osobnej instytucji dla dźwigów jeszcze nie było — pruskie przepisy powierzały badanie wind „państwowo upoważnionym inżynierom stowarzyszeń dozoru kotłów” (szerzej o samej instytucji: C-100).

19 II 1911 Schmidtke pisze burmistrzowi Woldmannowi: „Die Räume im Dachgeschoß habe ich vorgesehen und sogar einen Fahrstuhl eingebaut, hauptsächlich für die oberen Wohnungen.” → „Pomieszczenia na poddaszu przewidziałem i wbudowałem nawet dźwig, głównie dla górnych mieszkań”. Winda była częścią rachunku: miała uczynić najwyższe kondygnacje wynajmowalnymi. 8 V 1911 stowarzyszenie (Gdańsk, Am Olivaer Tor 1, tel. 304, pismo nr 3795/11, podpis głównego inżyniera [E. Münster?]) przesyła policji, zgodnie z § 35 ust. II rozporządzenia policyjnego z 28 IV 1908, „das Revisionsbuch pp des Personenaufzuges des Herrn A. Schmidtke – Zoppot nach Beiheftung der Atteste über die Abnahme sowie Prüfung des Fahrstuhlführers” → „książkę rewizyjną dźwigu osobowego pana A. Schmidtkego, po dołączeniu zaświadczeń o odbiorze oraz o egzaminie dźwigowego”.

Część maszynową odebrano bez zastrzeżeń. 11 V 1911 Puchmüller dopisuje: „Die baupolizeiliche Abnahme des Fahrstuhls hat zu Beanstandungen keinen Anlass gegeben.” → „Odbiór dźwigu przez policję budowlaną nie dał podstaw do zastrzeżeń”; książkę rewizyjną Schmidtke odebrał osobiście 16 V 1911 za pokwitowaniem, a następną rewizję wyznaczono na 15 V 1912 (§ 36 ust. I: pierwsza po roku). 30 V 1912 urzędnik (podpis: Hentzsch) notuje, że wedle § 36 ust. II tego samego rozporządzenia dźwigi osobowe bada się najrzadziej co 2 lata, że właściciel zapowiada badanie „jesienią br.” i że „Die Anlage ist seit 1½ Jahr[en] im Betrieb.” → „Instalacja jest w ruchu od 1½ roku”.

Winda ruszyła więc ok. przełomu 1910/11, pół roku przed formalnym odbiorem PRAWDOPODOBNE — arytmetyka daty. Kto nią jeździł i kto jej pilnował, opisują C-040 i C-160.